اين، نشان‌دهنده نقش ناشكيبايى و بى‌تابى در گرايش به اعتياد است. يكى از شيوه‌هاى آرام ساختن خود و كاهش فشار روانى، استفاده از مواد مخدّر است. مواد مخدّر به جهت تأثيراتى كه دارد، موجب احساس رها بودن و جداشدن از مشكلات مى‌شود و بدين سان به عنوان يك تسكين دهنده، مورد استفاده قرار مى‌گيرد.

٢. شكيبايى، عامل پيشگيرى از اعتياد

فورى‌ترين و شايد شايع‌ترين واكنش در برابر حوادث ناخوشايند، بى‌تابى كردن است و همين، زمينه گرايش به اعتياد را فراهم مى‌آورد. طبع اوّليه انسان، اين است كه در برابر ناخوشايندى‌هاى زندگى، بى‌تاب مى‌گردد.[٢] اين در حالى است كه بى‌تابى كردن، كوچك‌ترين تأثيرى در بهبود وضعيت نخواهد داشت. با بى‌تابى كردن، آنچه از دست رفته، باز نمى‌گردد و مصيبت وارد شده، از بين نمى‌رود و احساسات و عواطف انسان، كنترل نمى‌شود. اين، واقعيتى است كه در روايات، مورد تأكيد قرار گرفته است.[٣] با اين حساب، بى‌تابى كردن، نه تنها به رفع مشكل، كمك نمى‌كند، بلكه به رنج آن نيز مى‌افزايد.[٤] به همين جهت، كسى كه بى‌تاب شود، فقط مصيبت خود را بزرگ‌تر كرده است. از اين‌روست كه روايات اسلامى، مصيبت را براى شخص بى‌تاب، دو برابر مى‌داند.[٥] گرفتارى انسان، هر چه قدر بزرگ و سنگين باشد، در برابر فشار روانى ناشى از بى‌تابى كردن، كوچك است. كسى كه تحمّل آن اندك را ندارد، چگونه مى‌تواند پيامدهاى سخت‌تر مصيبتِ‌

[١]. همان، ص ٦٨.

[٢]. قرآن كريم:( إِنَّ الْإِنْسانَ خُلِقَ هَلُوعاً إِذا مَسَّهُ الشَّرُّ جَزُوعاً)( سوره معارج، آيه ١٩- ٢٠).

[٣]. امام على( ع):

الحُزنُ وَالجَزَعُ لا يَرُدّانِ الفائِتَ‌ ( غرر الحكم، ح ٥٦١٢). الجَزَعُ لا يَدفَعُ القَدَرَ ولكِن يُحبِطُ الأَجرَ ( همان، ح ٥٦٢٥؛ عيون الحكم والمواعظ، ص ٢١).

[٤]. امام على( ع):

الجَزَعُ يُعَظِّمُ المِحنَةَ ( غرر الحكم، ح ٥٦١٩. نيز، ر. ك: همان، ح ٥٦٢٢، ح ٥٦٢٣، ح ٥٦٢٩ و ح ٥٦٢٦؛ عيون الحكم والمواعظ، ص ١٨٧، جامع الأخبار، ص ١١٣).

[٥]. امام كاظم( ع):

المُصيبَةُ لِلصّابِرِ واحِدَةٌ ولِلجازِعِ اثنَتانِ‌ ( تحف العقول، ص ٤١٤؛ الفردوس، ص ٤١٤. نيز ر. ك: غرر الحكم، ح ٥٦٢٤؛ عيون الحكم والمواعظ، ص ٢٦).