اخباريگرى، تاريخ و عقايد - بهشتى، ابراهيم - الصفحة ٤٤٤ - اخباريان و عدم حجيت مفاهيم

علاوه بر روايتى كه بيان شد، در روايات ديگرى هم بر استصحاب استدلال شده كه براى آگاهى بيشتر مى‌توانيد به كتب اصول مراجعه كنيد[١]. پس خود استصحاب، خطاب شرعى دارد و شارع، به آن حكم كرده است و مخالفت با خطاب الهى ندارد و همين‌طور مخالف اخبار تثليث- كه احكام را سه‌قسم تقسيم مى‌كند هم نيست؛ زيرا اخبار استصحاب از قسم بيّن اخبار تثليث است و از موارد شبهات نيست‌[٢] و اخبار احتياط هم بر وجوب احتياط دلالت ندارد و برفرض اين كه دلالت داشته باشد، اخبار استصحاب، بر اخبار احتياط، حكومت دارد.[٣]

اخباريان و عدم حجّيت مفاهيم‌

از باب اين كه اشيا به اضداد آنها شناخته مى‌شوند، نخست منطوق را تعريف و مقدارى در باره آن بحث مى‌كنيم و سپس به مفهوم اصلى مى‌پردازيم.

دلالت يا به‌حسب منطوق لفظ است و يا مفهوم لفظ. منطوق، آن معنايى است كه از دلالت لفظ در محل نطق استفاده مى‌شود، مانند وجوب زكات كه از اين گفته‌

پيامبر (ص): «

فى الغنم السّائمة زكاة

»[٤] استفاده مى‌شود، و مانند حرمت كتك زدن پدر و مادر كه از اين قول خداوند: فَلا تَقُلْ لَهُما أُفٍ‌[٥] استفاده مى‌شود.[٦]

چون تعريف بايد جامع افراد و مانع اغيار باشد، به اين تعريف اشكال شده كه مانع اغيار نيست و شامل دلالت اقتضا هم مى‌شود كه از لفظ در محل نطق استفاده مى‌شود، با اين كه دلالت منطوق به آن گفته نمى‌شود. لذا علّامه حلّى از اين تعريفْ‌

[١]. وسائل الشيعة، ج ١، ص ١٧٥- ١٧٦( نواقض الوضو، باب ٤)، ح ٦ و ج ٧، ص ١٨٤( احكام شهر رمضان، باب ٣)، ح ١٣ و ج ٢، ص ١٠٩٥( النجاسات، باب ٧٤)، ح ٤؛ مستدرك الوسائل، ج ١، ص ٢٢٨( نواقض الوضوء، باب ١)، ح ٤.

[٢]. مفاتيح الاصول، ص ٦٤٨.

[٣]. فوائد الاصول، ج ٣، ص ١٢٠.

[٤]. با اين مضمون، ر. ك: السنن الكبرى، بيهقى، ج ٥، ص ٥٠٩، ح ٧٣٩٦؛ وسائل الشيعة، ج ٦، ص ٨( زكاة الانعام، باب ١٧)، ح ١ و ٢.

[٥]. سوره اسراء، آيه ٢٣.

[٦]. هداية الأبرار، ص ٢٩٣؛ ملاذ الأخيار، ج ١، ص ١٦.