اخباريگرى، تاريخ و عقايد - بهشتى، ابراهيم - الصفحة ١١٢ - ديدگاه اخباريان

از عمل‌كردن به ظن در دين، نهى كرده و ما را از گفتار به غيرعلم و يقين، بر حذر داشته است.[١]

وى سپس به نقد درونىِ حديث سهو نبى پرداخته و از تناقضات و قرائنى ياد مى‌كند كه دلالت بر سست بودن اين حديث دارند.[٢]

مرحوم شيخ‌طوسى نيز اخبارى را كه مربوط به سهو نبى است، در التهذيب‌[٣] و الإستبصار نقل كرده، سپس در ردّ آنها به حديثى از امام باقر (ع) استناد مى‌كند كه فرمود: «نه رسول خدا، و نه هيچ فقيه و امامى، دو سجده سهو به‌جا نياورده است».[٤] وى به دليل نقلى بسنده نمى‌كند و مدّعى است كه براى عدم جواز سهو نبى، ادلّه قطعيه داريم‌[٥] و حديث سهو نبى را مخالف حكم عقل شمرده، عقل را مانع پذيرش آن مى‌داند.[٦]

اين، ديدگاه همه اصوليان گذشته و حال است كه انبيا و ائمه (عليهم السلام) از سهو مبرّا هستند؛[٧] ولى آنچه در اين بحث شايسته توجه است، اين كه به گفته وحيد بهبهانى و شيخ‌انصارى، اين روايات، اخبار آحاد هستند[٨] كه مفيد علم نيست و در اصول عقايد نمى‌شود به آنها استدلال كرد.

ديدگاه اخباريان‌

اينك بايد به بررسى ديدگاه اخباريان متأخّر بپردازيم. آنان داراى چندين نظر هستند و برخى‌شان ديدگاه شيخ‌صدوق و استادش ابن‌وليد را در سهونبى قبول ندارند.

[١]. اوائل المقالات( سلسلة مؤلَّفات الشيخ المفيد، ج ٤)، ص ١٧٢؛ الذريعة، ج ١١، ص ٢٠٠، ش ١٢١٤.

[٢]. اوائل المقالات( سلسلة مؤلَّفات الشيخ المفيد، ج ٤)، ص ٦٥ و ١٧١.

[٣]. تهذيب الأحكام، ج ٢، ص ١٨٠، ح ٧٢٤- ٧٢٥ و ص ٣٤٥- ٣٤٧، ح ١٤٣٥- ١٤٣٣ و ١٤٣٨؛ الإستبصار، ج ١، ص ٣٧٠، ح ١٤٠٩- ١٤١٠.

[٤]. تهذيب الأحكام، ج ٢، ص ٣٥٠، ح ١٤٥٤.

[٥]. الإستبصار، ج ١، ص ٣٧١، ذيل ح ١٤١١.

[٦]. تهذيب الأحكام، ج ٢، ص ١٨١، ذيل حديث ٧٢٦.

[٧]. مختلف الشيعة، ج ٢، ص ٢١٧؛ منتهى المطلب، ج ١، ص ٤١٩.

[٨]. الرسائل الاصولية، رساله الإجتهاد و الأخبار، ص ١٨٨- ١٨٣؛ فرائد الاصول، ج ١، ص ٣٣٣.