صلح امام حسن (ع ): پرشکوه ترين نرمش قهرمانانه ي تاريخ - آل ياسين، الشيخ راضي - الصفحة ٣٢٩ - نتايج بحث

فصول پيشين كرديم مدت زمان نبرد جمعيتى با ٤٥ برابر خود )

و همچنين در اين باره كه وضع امام حسن در پايان لحظات كوتاه اين جنگ , يعنى در همان هنگاميكه كه ديگر تمام ياران باوفاى مسكن نيز كشته شده اند , چگونه خواهد بود ؟

بدون كمترين ترديد , وى در آن صورت - اگر زنده ميماند - وضعى ميداشت كه بجز تسليم بى قيد و شرط هيچ راهى در برابر او نبود و اين همان فرصتى بود كه معاويه براى شروع اقدامات قاطع و جدى خود در مورد مسائل فيما بين كوفه و شام , انتظار آن را مى كشيد : كوفه را بوسيله ى قواى نظامى اشغال مى كرد , پيروز و سربلند وارد اينشهر مى شد , از خاندان پيغمبر انتقامى سخت مى گرفت , همه ى روزنه هاى اميد را مسدود مى ساخت , همه ى شعائر برجسته ى اين سرزمينها را از بين ميبرد و اصولى را كه بر روى پيكر بخون آغشته ى دهها هزار نفر از برگزيده ترين شهداى مجاهد راه خدا استوار گرديده بود , ويران مى ساخت

گمان نمى رود كه كسى اين نتائج حتمى را درك كند و آنگاه آن( راه حل) را نافر جام و بيهوده نداند !

واضحترين اشكال اين راه حل آنست كه در آنصورت امام حسن در كمترين زمان , از چهره ى رقيبى خطرناك كه شرائط خود را در صلحنامه بگنجاند , بصورت دشمن شكست خورده ئى كه بجز تسليم بى قيد و شرط چاره ئى ندارد , تغيير شكل ميداد

اينها همه در صورتى بود كه فرض كنيم امام حسن تا پايان جنگ زنده ميماند و بقتل نمى رسيد حال فرض مى كنيم كه اين جنگ كوتاه مدت , آنحضرت را نيز قربانى خود مى ساخت يعنى كه امام امكان مى يافت