روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٧٧ - ترجمه
جمله حدود،اين باشد و اگر پس ازآنكه او را بر امام رفع كنند و گواه بر او بدارند، توبه كند،آن توبه را تأثير [١]نباشد در اسقاط قطع[و حد جز كه اگر خداى تعالى از او صدق داند توبه او قبول كند و ثوابش دهد برآن و نيز برآن قطع] [٢]عوض دهد او را در قيامت و قطع او بر سبيل امتحان باشد و اگر توبه نكرده باشد قطع او بر سبيل عقوبت باشد و بنده را توّاب خوانند و توّاب خداى را خوانند [٣]جز كه بنده را گويد [٤]تاب الى اللّٰه و در حق خداى تعالى گويد [٥]تاب اللّٰه عليه براى آنكه بنده به توبه رجوع مىكند با خداى تعالى و خداى تعالى به رحمت رجوع كند [٦]با بنده و قوله إِنَّ اللّٰهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ دليل مىكند بر آنكه خداى تعالى به قبول توبه متفضّل است چه اگر واجب بودى بر خداى تعالى قبول توبه،اين جا نگفتى كه غفور و رحيم است كه آنكس كه چيزى كند كه بر او واجب باشد او را به آمرزنده و بخشاينده وصف نكنند.
و مجاهد گفت:حدّ،كفّارت گناه باشد و اين درست نيست براى آنكه اگر چنين بودى توبه او محال بودى و به موقع نبودى بل لغو بودى و خلاف اين است به اجماع و دگر آنكه خداى تعالى مدح مىكند او را بر توبه در اين آيت و در آيت محارب و مورد كلام مورد تفضّل است.
آنگه گفت: أَ لَمْ تَعْلَمْ ،نمىدانى؟و خطاب اگرچه با رسول است مراد امّتاند و روا بود كه خطاب با مخاطبى مبهم است و غرض تنبيه مكلّفان [٧]كه ملك آسمانها و زمينها خداى راست-جلّ جلاله-از روى خلق و از روى ملك [٨]و تصرّف و آنگه كس را بر او اعتراض نرسد در آنچه كند يُعَذِّبُ مَنْ يَشٰاءُ آن را كه خواهد عذاب كند و آن را كه خواهد بيامرزد.
در اوّل اعني [٩]در باب عذاب استحقاق معتبر است به ادلّه عقل و اجماع امّت كه از روى حكمت جز آن را نخواهد كه عقاب [١٠]كند كه مستحقّ باشد و عقاب [١١]
[١] .اساس:تاخير،با توجّه به آج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.
[٢] .اساس:ندارد،با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.
[٣] .وز،آج،لب،مر،لت:خداى را توّاب خوانند.
[٥] [٤] .لت:گويند.
[٦] .وز،آج،لب،مر،لت:مىكند.
[٧] .مر+را.
[٨] .وز،آج،لب،مر،لت+ملك.
[٩] .مر:يعنى.
[١٠] .مر:عذاب.
[١١] .وز:عذاب.