روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٩٠ - ترجمه
عفّان را گفتم مقيمين چرا مخالف افتاد در اعراب راسخون و مؤمنون را.گفت:
غلط از نويسنده افتاد كه نويسنده چون مىنوشت به استملاء،آنكه املا مىكرد چون اين جا رسيد ساعتى توقّفى افتاد.آنگه گفت املاكننده را كه چه نويسم.گفت اكتب: وَ الْمُقِيمِينَ الصَّلاٰةَ ،و املاكننده لفظ قرآن نگفت،نصب كرد اين لفظ به آن فعل كه بگفت اكتب.
و عروة ابن الزّبير گفت:از عائشه پرسيدم كه اين آيت چون است وَ الْمُقِيمِينَ و قوله: وَ الصّٰابِئُونَ [١]و قوله: إِنْ هٰذٰانِ لَسٰاحِرٰانِ [٢]؟گفت:يا ابن اخ هذا عمل الكتاب أخطئوا.گفت:اين كار نويسندگان است خطا ازيشان افتاد.
و در مصحف عبد اللّٰه مسعود و المقيمون است به واو و زجّاج و فرّاء و ديگر نحويان گفتند:او از صفت راسخون است و لكن چون كلام دراز شد و كلامى دگر در آن ميانه آمد نصب كرد مقيمين را بر مدح و اين در لغت جايز است،و مثال او قوله: وَ الْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذٰا عٰاهَدُوا وَ الصّٰابِرِينَ [٣]،و بعضى دگر از اهل علم گفتند.
مقيمين صفت راسخون نيست و او در محلّ جرّ است عطفا على قوله:بما انزل اليك و بالمقيمين و بر اين قول مقيمين الصلاة و [٤]پيغامبران باشند يا فرشتگان.معنى آن باشد كه ايشان ايمان آرند به كتابهاى اوّل و آخر و [٥]پيغامبران و فرشتگان،چنان كه گفت: كُلٌّ آمَنَ بِاللّٰهِ وَ مَلاٰئِكَتِهِ وَ كُتُبِهِ وَ رُسُلِهِ [٦].
و محمّد بن الجرير اختيار [٧]اين قول كرد و گفت:اين قول ابى كعب است و در مصحف او چنين است.چون مصحف با مصحف ما به لفظ موافق آمد،دليل كند بر آنكه غلط نيست و اين قول در تفسير اصحاب ما آمد و تأويل بر آنكه مقيمين الصلاة ائمّه معصومند-عليهم السّلام-چنان كه گفت در دگر آيت [٨]
[١] .سورۀ مائده(٥)آيۀ ٦٩.
[٢] .سورۀ طه(٢٠)آيۀ ٦٣.
[٣] .سورۀ بقره(٢)آيۀ ١٧٧.
[٤] .آج،لب،لت:ندارد.
[٥] .وز،لت+به.
[٦] .اساس و ديگر نسخه بدلها:من،با توجه به آيۀ ٢٨٥ سورۀ بقره(٢)تصحيح شد.
[٧] .اساس،مت+كرد،با توجه به وز و فحواى عبارت حذف شد.
[٨] .اساس و ديگر نسخه بدلها+و،كه با توجه به ضبط قرآن مجيد حذف شد.