عبد اللّٰه عبّاس و حسن بصرى و بيشتر مفسّران گفتند حال است از قرآن و معنى آن است كه قرآن نگاهبان كتابهاى مقدّم است هرچه از آن كتابها گويند و حكايت كنند و موافق قرآن بود،اعتماد كنند و الّا معتمد نباشد و بعضى دگر گفتند حال است از رسول-عليه السّلام-و اوّل معتمد است براى آن‌كه واو عطف ايجاب آن مى‌كند.

آنگاه رسول را-عليه السّلام-امر كرد به آن‌كه حكم كند ميان اهل كتاب از جهودان و ترسايان به قرآن گفت: فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِمٰا أَنْزَلَ اللّٰهُ ،عبد اللّٰه عبّاس و حسن مسروق گفتند اين آيت دليل است بر آنكه حاكم را واجب آن است كه ميان اهل كتاب حكم به قرآن كند براى آن‌كه اين امر است و امر اقتضاى وجوب كند.

ابو على گفت اين آيت ناسخ تخيير است من قوله: فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ [٢]،و اين درست نيست، وَ لاٰ تَتَّبِعْ أَهْوٰاءَهُمْ ،و متابعت مكن هواى ايشان را عَمّٰا جٰاءَكَ مِنَ الْحَقِّ ،و اعراضا عنه،چه اگر چنين،عدول كرده باشى از اين حق كه به تو آمد و آن قرآن است و اين دليل نكند بر آنكه رسول-عليه السّلام-اين كرده باشد براى آن‌كه بسيار كسان را از بسيار چيزهاى بد نهى كنند [٣]كه ايشان آن فعل نكرده باشند و بر خاطر ايشان گذشته نباشد و مثله قوله: لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ [٤]و اجماع امّت است كه جمله اوامر و نواهى قرآن و ذكر كتابها متناول است رسول ما را و انبياء و ائمّه و معصومان را واجب نكند كه ايشان آن كرده باشند.

لِكُلٍّ جَعَلْنٰا مِنْكُمْ شِرْعَةً وَ مِنْهٰاجاً ،و شرعه و شريعت و مشرعه يكى باشد و آن راهى باشد كه از او به آب فروشوند و شريعت اسلام از اينجاست كه در او شوند

[١] .اساس،مت:قولنا،با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.

[٢] .سورۀ مائده(٥)آيۀ ٤٢.

[٣] .اساس،وز،مت:خبر آيد،آج،لب:چيزى بد،لت:چيزها بد،با توجّه به مر تصحيح شد.

[٤] .سورۀ زمر(٣٩)آيۀ ٦٥.