روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤٠٦

و حمزه خواند«و ليحكم»به كسر لام و فتح ميم براى آن‌كه لام كى باشد و لام علّت و متعلّق باشد بقوله: وَ آتَيْنٰاهُ الْإِنْجِيلَ [١]يعنى آتيناه ليحكم اهله بذلك ما عيسى را انجيل داديم تا قوم او برآن [٢]كار كند [٣]و برآن [٤]حكم كنند و فِيهِ ضمير در او راجع است با انجيل. وَ مَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمٰا أَنْزَلَ اللّٰهُ ،من مجازات راست براى آن به جوابش فا بازآمد فى قوله فَأُولٰئِكَ هُمُ الْفٰاسِقُونَ .

و هركه حكم نكند به آنچه خداى فرستاد و [٥]از جمله فاسقان باشد و خارجان از فرمان خداى تعالى،و اصل فسق به خروج باشد چنان كه گفتيم آنگاه چون ذكر جهودان و ترسايان و كتابهاى ايشان و پيغامبر [٦]ايشان بگفت ذكر مسلمانان كرد و كتاب ايشان و پيغامبر [٧]ايشان گفت.

وَ أَنْزَلْنٰا إِلَيْكَ الْكِتٰابَ ،و گفت فروفرستاديم به تو كه محمّدى كتاب يعنى قرآن بحقّ و درستى و راستى مُصَدِّقاً ،راست‌دارنده آن را كه پيش اوست از كتب [٨]اوائل چون تورات و انجيل و زبور و صحف و هرچه پيغامبران مقدّم آوردند و نصب او بر حال است از قرآن و حال باشد از مفعول.

وَ مُهَيْمِناً عَلَيْهِ ،در او[٣٩٤-پ]پنج قول گفتند عبد اللّٰه عبّاس و حسن و قتاده و مجاهد گفتند امينا عليه و شاهدا،قال الشّاعر: [٩]

انّ الكتاب مهيمن لنبيّنا و الحقّ يعرفه ذوو الالباب
اى شاهد.سعيد جبير [١٠]گفت مؤتمنا عليه،امين داشته و بر امانت تو در آن باب اعتماد است.مبرّد و زجّاج گفتند اصل كلمه من هيمن اذا ارتقب و حفظ و شهد هيمنة.

بعضى دگر گفتند اصل او مؤيمن [١١]است من الامانة،آنگاه«ها»بدل كردند