روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤٠٠ - ترجمه
رويد و به شود عشر ديت بايد دادن صد دينار و در گوش همچنين ديت باشد تمام در هر دو و در هريكى نيمه ديت باشد و يا قصاص.
و در دندانها جمله تمام ديت بود و آنچه بر او [١]قسمت كنند بيست و هشت دندان بود [٢]شانزده در مواخير دهن و دوازده در مقاديم او [٣]،آنچه در مواخير دهن بود هر دندانى را بيست و پنج دينار ديت بود جمله چهارصد دينار باشد و آنچه در [٤]مقاديم دهن بود هر دندانى [٥]را پنجاه دينار جمله ششصد دينار باشد مجموع جمله هزار دينار و آنچه زياده اين باشد آن را ديتى مفرد [٦]نبود جز كه آن خود مفرد [٧]نكنند [٨]اگر آن دندان مفرد بر كنند كه زايد بود ثلث ديت دندان اصلى باشد در او،و دندانى كه سياه شده باشد ديت او ربع ديت دندان صحيح باشد چون چيزى بر دندان كسى زند سياه شود و يا شكافته در او ثلث ديت آن دندان باشد اگر بيفكنند [٩].
اگر دندان كودكى بيفكنند [١٠]انتظار كنند [١١]اگر بر نيايد قصاص كنند و يا ديت بستانند برآن موجب كه گفتم [١٢]،و اگر برآيد قصاص نبايد كردن و ارش بايد ستدن ميان آنكه اگر بنده بودى و آن دندان بودى او را يا نبودى در تفاوت قيمت.
و هرچه بر اندام آدمى دو [١٣]باشد بر هر دو ديت تمام بود و بر هريكى نيمه و آنچه يكى باشد چون زبان و بينى و اندام مرد و اندام زن بر او ديت تمام باشد و آنكس كه قصاص نفس يا جراحت خواهد كردن جز به فرمان امام يا حاكم نشايد تا كند و حاكم چون حكم خواهد كردن رها كند تا جراحت مندمل شود [١٤]و عاقبت صلاح و فساد او پيدا شود تا حكم برآن كند و قصاص فعال باشد من قصّ اثره اذا اتّبعه.
قوله: فَمَنْ تَصَدَّقَ بِهِ فَهُوَ كَفّٰارَةٌ [١٥]،كه هركه صدقه كند آن قصاص را يا ارش
[١] .وز،آج،لب،مر،لت+ديت.
[٢] .مر:است.
[٣] .وز:و.
[٤] .اساس،وز+او،با توجه به آج و ديگر نسخه بدلها زايد مىنمايد.
[٥] .لب:دندان.
[٦] .مر،لت:مقرّر.
[٧] .مر:مقرّر.
[٨] .آج،لب،مر،لت:بكنند.
[٩] .آج،لب،مر،تب:بيفكند.
[١٠] .آج،لب،مر:بيفكند.
[١١] .مر:كشند.
[١٢] .وز،آج،لب،مر،لت،گفتيم.
[١٣] .مر+تا.
[١٤] .لب:نشود.
[١٥] .وز،آج،لب،مر،لت،مت+له.