روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٤٤ - ترجمه
عليه السّلام-خطبه كرد و قومى بسيار حاضر بودند به همه نگاه كرد در ميان ايشان هيچ مشرك [١]نبود همه مسلمانان بودند شادمانه شد خداى تعالى اين آيت فرستاد.
و از باقر و صادق و دگر ائمّه [٢]روايت كردهاند كه اين آيت و آيت ديگر كه از پس اين است روز غدير خم آمد چون رسول-عليه السّلام-اميرالمؤمنين على را بر منبر برد و بر قوم عرضه كرد و تقرير [٣]امامت او كرد
بقوله: من كنت مولاه فعلىّ مولاه. [بعد] [٤]
قوله: الست اولى بكم منكم بانفسكم ،چنان كه قصۀ او در جاى خود بيايد انشاءاللّٰه از اين سوره چون رسول-عليه السّلام-از آن فارغ شد خداى تعالى اين آيات فرستاد و قرائن و فحوى الخطاب دليل اين مىكند براى آنكه على ما جاء فى الاخبار.چون رسول -عليه السّلام-خبر مرگ خود مىداد به مدّتى پيش از اين و مىگفت:
قد حان منّي خفوف من بين اظهركم، نزديك آمد كه من از ميان شما بروم و مشركان و منافقان اين شنيدند و انديشه مىكردند و مىگفتند:اگر محمّد بميرد ما دين او خراب كنيم و اصحاب او را بكشيم و آواره كنيم.
چون رسول-عليه السّلام-در آن موقف بايستاد و آن تقرير كرد و اميرالمؤمنين على را بازو گرفت و آن خطبه كرد و آن سخن گفت ايشان گفتند:
انداخت و كيد ما باطل شد،نوميد شدند از آنچه انداخته [٥]بودند خداى تعالى آيت فرستاد: اَلْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلاٰ تَخْشَوْهُمْ وَ اخْشَوْنِ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ -الآية،عياشى روايت كرد از صادق- عليه السّلام-كه گفت:در اين آيت اَلْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ ،اذ لم يهمله الرّسول فلا تخشوهم،في متابعتنا اهل البيت و اخشوني فى ترك المتابعة اَلْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ ،باقامة حافظه وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي ،بولايتنا وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلاٰمَ دِيناً ،اى تسليم النّفس لأمرنا.گفت:امروز كافران نوميد شدند از دين شما چون رسول-عليه السّلام-آن را مهمل فرونگذاشت از ايشان مترسيد [٦]در متابعت ما كه اهلالبيتيم و از من بترسيد [٧]در ترك متابعت،امروز دينتان تمام كردم به اقامت
[١] .مر،لت:مشركى.
[٢] .تب،مر،لت:عليهم السّلام.
[٣] .اساس:تقدير،با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.
[٤] .اساس:ندارد،از وز افزوده شد با توجه به معنى.
[٥] .لت:انديشيده.
[٧] [٦] .آج،لب:ترسى.