در حديث ديگرى از على عليه السلام مى‌خوانيم: «خَيْرُ ما شاوَرْتَ ذَوُوا النُّهى وَ الْعِلمِ وَ اولُو التَّجارِبِ وَالْحَزْمِ»: «بهترين كسى كه با او مشورت مى‌كنى صاحبان عقل و علم و كسانى كه داراى تجربه و دور انديشى هستند، مى‌باشد». [١] در نقطه مقابل اين معنى، در روايات اسلامى شديداً از مشورت با افراد بخيل و ترسو و حريص و احمق نهى شده است پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله به على عليه السلام فرمود: «يا على! لاتُشاوِرْ جَباناً فَانَّهُ يُضَيِّقُ عَلَيْكَ الَمخْرَجَ وَ لاتُشاوِرِ الْبَخيلَ فَانَّهُ يُقَصِّرُ بِكَ عَنْ غايَتِكَ، وَ لا تُشاوِرُ حَريصاً فَانَّهُ يُزَيِّنُ لَكَ شَرَهاً»: «اى على با آدم ترسو مشورت نكن كه راه خروج (از مشكلات) را بر تو تنگ مى‌كند و با بخيل مشورت مكن كه تو را از (بذل و بخشش بجا) و رسيدن به هدف باز مى‌دارد و با حريص نيز مشورت مكن كه حرص و از را براى تو زينت مى‌دهد (و تو را به راه خطا مى‌كشاند). [٢] در روايات ديگرى از مشورت با افراد احمق و نادان و كذّاب و دروغگو نيز نهى شده است. [٣] از آنچه در بالا گفته شد به خوبى استفاده مى‌شود كه مشاوران- مخصوصاً در امور مهم- بايد افرادى هوشمند، عاقل، خير خواه، باتجربه، راستگو، امين، شجاع و با سخاوت بوده باشند؛ و از ميان رفتن هر يك از اين صفات موجب وهن و سستى و تزلزل پايه‌هاى مشورت مى‌گردد.

مثلًا هر گاه مشاور، آدم احمق و جاهل باشد، حقايق را در نظر انسان دگرگون مى‌سازد و آن گونه كه در احاديث وارد شده است اراده مى‌كند به تو نيكى رساند ولى مايه شرّ مى‌شود! و اگر ترسو باشد مانع از اقدام به موقع و قاطعيّت در امور مى‌گردد، و هر گاه دروغگو باشد به تعبير روايات دور را در نظر تو نزديك، و نزديك را دور مى‌سازد؛ و به سرابى مى‌ماند كه تشنگان را در بيابان فريب مى‌دهد؛ و اگر بخيل باشد مانع از هر كار خير مى‌گردد و دائماً تو را از فقر و تنگدستى مى‌ترساند، و اگر ترسو باشد مانع از تصميم‌گيرى به موقع مى‌شود، و

[١]. غرر الحكم ..

[٢]. بحار، جلد ٧٠، صفحه ٣٤ ..

[٣]. بحار الانوار، جلد ٧٥، صفحه ٢٣٠، حديث ١٣ ..