پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٣٧ - تفسير و جمع بندى

تفسير و جمع بندى‌

در نخستين آيه مسلمانان را مخاطب ساخته و لزوم قاطعيت در جنگ را به آنها گوشزد مى‌كند، ابتدا مى‌فرمايد: «هنگامى كه با كافران (جنايت پيشه در ميدان جنگ) روبه رو شديد گردن هايشان را بزنيد»: فَاذا لَقيتُمُ الَّذينَ كَفَرُو ا فَضَرْبَ الرِّقابِ‌. [١]

روشن است كه‌ «لقيتم» در اينجااز «لقاء» به معنى جنگ است، نه هر گونه ملاقات؛ ذيل آيه كه سخن از اسيران جنگى مى‌گويد، بهترين گواه بر اين مطلب است.

با توجّه به آنچه گذشت كه جنگ ها در اسلام هميشه جنبه تحميلى دارد، منطقى بودن دستور بالا واضح است؛ چرا كه اگر در برابر هجوم دشمن قدرت و قاطعيت نشان داده نشود؛ شكست حتمى است؛ هر انسانى كه با دشمن خون خوار در نبرد رو به رو شود اگر ضربات كوبنده بر دشمن وارد نكند خودش را نابود ساخته است.

سپس اضافه مى‌كند: « (اين حملات كوبنده بايد همچنان ادامه يابد) تا دشمن به زانو در آيد؛ در اين هنگام اقدام به گرفتن اسيران كنيد و آنها را محكم ببنديد» حَتّى اذا اثْخَنْتُمُوهُمْ فَشُدُّوا الْوَثاقَ‌.

بسيارى از مفسّران اين جلمه را به معنى شدّت و كثرت كشتار دشمن تفسير كرده‌اند؛ ولى با توجّه به اينكه اين جلمه از مادّه ثخن بر وزن شكن به معنى غلظت و صلابت گرفته شده، مى‌تواند اشاره به پيروزى و غلبه آشكار و تسلط كامل بر دشمن باشد؛ يعنى جنگ بايد با قدرت و صلابت دنبال شود تا دشمن از پا درآيد و مغلوب گردد (بنابراين هدف، خونريزى بسيار نيست بلكه هدف، مغلوب شدن دشمن است).

به هر حال آيه فوق ناظر به يك دستور مهم جنگى است و آن اينكه پيش از درهم شكستن مقاومت دشمن نبايد جنگ را متوقف كرد و اسير گرفت؛ چرا كه پرداختن به اين امر سبب تزلزل موقعيت مسلمانان در جنگ خواهد شد و پرداختن به امر اسيران و تخليه‌

[١]. سوره محمّد، آيه ٤ ..