پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٥٥ - شرايط كمال

درروايات اسلامى براى قاضى معتبر شمرده شده كه آنها را بايد شرايط كمال‌ دانست كه در عهدنامه مالك اشتر به قسمت مهمّى از آن (آميخته با شرايط واجب) اشاره شده است و آن عبارت است:

١- افضليت، نسبت به تمام مردم (يا تمام اهل شهر)، (ثُمَّ اخْتَرْ لِلْحُكْمِ بَيْنَ النّاسِ افْضَلَ رَعيَّتِكَ فى نَفْسِكَ).

٢- پر حوله كردن‌ (مِمَّن لا تَضيقُ بِهِ الامُورُ).

٣- سعه صدر (وَلا تُمَحِّكُهُ الْحُصُومُ).

٤- عدم لجالجت‌ (وَلا يَتَمادى فى الزَّلَّةِ).

٥- تسليم در برابر حق بودن‌ (وَلا يَحْصَرُ مِنَ الْفَيئِ الَى الْحَقِّ اذا عَرَفَهُ).

٦- طمع نداشتن‌ (وَلا تُشْرِفُ نَفْسُهُ عَلى طَمَع).

٧- قناعت به بررسى سطحى نكردن‌ (وَ لا يَكْتَفى بِادْنى فَهْمٍ دُوْنَ اقْصاهُ).

٨- در شبهات از همه محتاطتر باشد (وَاوْقَفَهُمْ فى الشُّبُهاتِ).

٩- در تمسك ه دليل پافشارى كند (وَاخَذَهُمْ بِالْحُجَجِ).

١٠- ازت كرار مراجعات شكايت كنندگان ملول و خسته نشود (وَ اقَلَّهُمْ تَبَرُّماً بِمُراجَعَةِ الْخَصْمِ).

١١- در كشف حقايق از همه شكيباتر باشد (وَاصْبَرَهُمْ عَلى تَكَشُّف الامُور).

١٢- به هنگام آشكار شدن حق قاطعيّت به خرج دهد (واصْرَمَهُمْ عِنْدَ اتِّضاحِ الْحُكْمِ).

١٣- ستايش متملّقان او را فريب ندهد و تمجيد مدّاحان او را مايل به مدح كننده نسازد (مِمَّنْ لا يَزْدَهِيهِ اطْراء وَ لا يَسْتَميلُهُ اغْراء).

١٤- قاضى بايد مكفى المؤونه از بيت المال باشد و آنقدر به او داده شود كه نياز به اين و آن پيدا نكند و چشمش به دست مردم نباشد (وَافْسَحْ لَهُ فِى الْبَذْلِ ما يُزيلُ عِلَّتَهُ وَ تَقِلُّ مَعَهُ‌