فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٧٠ - پارهاى از آراى ويژؤ محقق اردبيلى و سنجيدن آنها با ديدگاههاى ديگر فقيهان محمّدعلى برزنونى
شهيد ثانى پس از بيان قول مشهور مىنويسد:
حق اين است كه بلند و آهسته خواندن،دو ويژگى ناسازگارند كه پايينترين اندازه صداى بلند آن است كه شخص نزديك نمازگزار،آن را بشنود و به گونهاى باشد كه در عرف بتوان آن را صداى بلند ناميد و بالاترين اندازه صداى بلند آن است كه زياده روى نباشد.
پايينترين اندازه صداى آهسته آن است كه خود نمازگزار،آن را بشنود، بالاترين اندازؤ صداى آهسته آن است كه به پايينترين اندازؤ صداى بلند نرسد. (١١٠)
ملامحسن فيض كاشانى مىنويسد:
نماز، با مخالفت عمدى اين حكم، باطل مىشود؛ اما با مخالفت اشتباهى،يا از روى نادانى،نماز باطل نمىشود ... اين حكم، ويژه مردان است.
اما زنان،در صورتى كه نامحرم،صداى آنان را نشنود، در بلند خواندن گزينندهاند و در صورت شنيدن نامحرم صداى آنان را، گفته شده كه بلند خواندن براى آنان،جايز نيست و نمازشان در صورت بلند خواندن باطل است.
اما در اين ديدگاه نظر است، دور نيست كه بتوانيم حرام بودن شنواندن و شنيدن صداى زنان را مشروط به ترس از فتنه بكنيم. مرجع در اين حكم[فتنه يانبود آن [عرف است. (١١١)
ديدگاه محقق اردبيلى
آيه ١١٠ سورؤ اسراء: {ولا تجهر بصلاتك و لا تخافت بها و ابتغ بين ذلك سبيلاً } دلالتى بر بلند و آهسته خواندن حمد و سوره كه از سوى علماى ما ادعا شده ندارد؛ چرا كه بر بلند و آهسته خواندن معناهاى گوناگونى بيان شده است...و آيه دلالت بر واجب نبودن آهسته و بلند خواندن مىكند.
(١١٠)روضة البهيه،ج ١،ص ٢٦٠.
(١١١)مفاتيح الشرايع،ج ١،ص ١٣٢ ـ ١٣٤.