فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢١٩ - داد و ستد خردسالان درنگاه محقق اردبيلى محمد رحمانى
امام صادق(ع) مىفرمايد: خريد و فروش خردسال صحيح نيست و از حالتيتيمى خارج نمىگردد، مگر به پانزده سالگى برسد و پيش از آن محتلم گردد و يا موى صورت اوبرويد و يا موى زهار بيرون آيد.
٤. ابىالحسين الخادم بياع اللؤلؤ عن ابىعبداللّه قال ساله ابى و انا حاضر عن اليتيم، متى يجوز امره؟ قال: حتى يبلغ اشُده. قال: و ما اشده قال: احتلامه قال قلت قد يكون الغلام ابن ثمان عشرة سنة او اقل او اكثر و لميحتلم قال: اذا بلغ وكتب عليه الشىء جاز عليه امره الا ان يكون سفيها او ضعيفا. (٦٢)
امام صادق(ع) مىفرمايد: من پيش پدرم حاضر بودم كه ازاو درباره يتيم پرسش شد: در چه زمانى كارهاى خردسال رواست؟
امام فرمود: هنگامى كه به مرحله اشد برسد.
پرسيده شد: اشد چيست؟ فرمود: احتلام خردسال.
پرسيده شد: گاهى شخص هيجده ساله و يا كمتر و يا بيشتر محتلم نمىگردد؟
فرمود: هر گاه خردسال بالغ شود، بر او چيز نوشته شود،كارهاى او صحيح است، مگر اين كه كم خرد و يا ضعيف باشد.
اين روايات، دلالت دارد بر اين كه از شرايط درستى داد وستد خردسال بلوغ سنى است.
نقد
گرچه در شمارى از اين روايات از بلوغ سنى سخن به ميانآمده، لكن اين دسته از روايات، روى هم رفته، دلالت دارند بر اين كه آنچه شرط اثر داشتن دستيازيهاى خردسال استرشد است و بلوغ سنى، نشانه تحقق آن.
در روايت نخست تصريح شده اگر خردسال محتلم شود، ولى رشد نداشته باشد، حق دستيازى به اموال را ندارد، بنا بر اين، روايت نص است در اين كه شرط درستى داد وستدهاى خردسال رشد است نه بلوغ سنى.
(٦٢)همان مدرك، ص١٤٣، ح٥.