فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٩٠ - پارهاى از آراى ويژؤ محقق اردبيلى و سنجيدن آنها با ديدگاههاى ديگر فقيهان محمّدعلى برزنونى
اخبار صحيح هم،در حرام بودن مطلق صراحتى ندارند و ازسوى ديگر،اصل جايز بودن است،بنابراين آنچه كه حرام بودن آن ثابت شده است،حرام و باقى، بر اصالت جايز بودن باقى مىمانند...
تأييد كننده جايز بودن غنا در سوگوارى امام حسين(ع) آن است كه گريه و اندوه در مصيبت آن حضرت،شايسته امت و داراى ثواب بسيار و غنا،به گريه و اندوه بيشتر كمك مىكند و از سوى ديگر،هميشه غناى در مرثيهها،در شهرهاى مسلمانان،از زمان بزرگان دين،تاكنون معمول بوده،بدون آن كه كسى آن را انكار كند و انكار كردن،بيشتر،بر جايز بودن دلالت مىكند.
تأييد كنندؤديگر،جايز بودن غنا در سوگوارىها،آن است كه نوحهگرى با غنا جايز است و گرفتن مزد بر آن صحيح.
محقق اردبيلى،صحيحؤ ابو بصير (١٦٩)و روايت حنان بن سدير (١٧٠)و مضمرؤسماعه (١٧١)را تأييد بر جايز بودن نوحهگرى با غنا و گرفتن مزد بر آن گرفته و به نقد و بررسى مىپردازد:
ظاهر اين است كه در جايز بودن نوحهگرى،بر فرض نبود مفسدؤ ديگر،مانند: شنيدن بيگانه و دروغ،خلافى نيست و مؤيد آن، عمل مسلمانان از زمان پيامبر(ص) و معصومان(ع)، تا كنون است.
محقق اردبيلى،پس از بحث دربارؤ جايز بودن نوحهگرى، باز به اصل مطلب جدا بودن مرثيه امام از حكم حرام بودن غنا مىپردازد و مىنويسد:
مؤيد جايز بودن غناى در سوگوارى امام حسين(ع) آن است كه حرام بودن،بنا بر ظاهر،بر غناى شادىانگيز اطلاق شده و به همين خاطر،قيد شادىانگيز،آورده شده است. در سوگوارى امام حسين(ع)شادى نيست، بلكه تنها اندوه است.
(١٦٩)وسائل الشيعه،ج ١٢،ابواب ما يكتسب به، باب ١٧،ح ٧.
(١٧٠)همان مدرك،ح ٣.
(١٧١)همان مدرك،ح ٤.