فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٦٨ - پارهاى از آراى ويژؤ محقق اردبيلى و سنجيدن آنها با ديدگاههاى ديگر فقيهان محمّدعلى برزنونى
نقل بر آن دلالت دارد،واجب نبودن پوشش پاهاست. افزون بر اين معمول در روستاها و بيابانها،آن بوده و هست كه زنان،پاهاى خود را تا قوزك پا نمىپوشاندهاند. از ائمه(ع) مخالفتى و جلوگيرى از اين كار ديده نشده و از عالمان دينى نيز،جلوگيرى و مخالفتى ديده نشده است.
نكته ديگر اين كه: آنان توانايى بر انجام اينگونه پوشش را جز با دشوارى نخواهد داشت و چنان تكليفى دور مىنمايد.
سپس مىنويسد:
اگر هراس و ترس از اجماع ادعا شده از سوى علما نبود، مىتوانستيم اين ديدگاه را بپذيريم كه بخشى از موهاى سر و مقدارى از بدن كه بيشتر،از زنان بيرون مىماند،پوشش آن جدا شده و لازم نخواهد بود.
بر اين ديدگاه ما، رواياتى كه دلالت بر جايز بودن برهنگى سر كنيز دارند نيز، دلالت مىكنند؛ چرا كه آن روايات اطلاق دارند و مقيد به موردى خاص نيستند.
جمع بين اين دليلهاى گوناگون در اين مسأله نيز اينگونه است كه:روايات پوشش سر را،حكم استحبابى بدانيم.
محقق اردبيلى، سپس روايات دلالت كنندؤ بر جدا بودن كنيزكان از پوشش سر را ياد مىكند. (١٠٣)و مؤيد ديدگاه خود مىداند و مىنويسد:
خلاصه،پوشيده نماند كه اين اخبار،استثنائى را كه در ابتدا ياد كرديم [چهره،پاها و دستها[ تأييد مىكند؛ چرا كه از ظاهر آن روايات برمىآيد واجب نبودن پوشاندن سر،چه رسد به پا... (١٠٤)
حكم بلند و آهسته خواندن حمد و سوره در نماز
مشهور علما بر آنند كه حمد و سوره را در نمازهاى: صبح، مغرب و عشاء، مردان بايد بلند
(١٠٣)وسائل الشيعه،ابواب لباس المصلى، باب ٢٨ و ٢٩.
(١٠٤)مجمع الفائدة و البرهان،ج ٢،ص ١٠٤ ـ ١٠٦.