فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٤١ - آنچه كه بزهكار افزون بر ديه بايد بپردازد آيت اللّه سيد محمود هاشمى
چيزى است كه براى آن در برخى روايات، ارش در نظر گرفته شده،از جمله در نوشته معروف اميرالمؤمنين(ع) درباره ديه.
در برخى از روايتها و فتواهاى اهل تسنن نيز، پوستسر و موضحه [= آسيبى به پوستسر كه استخوانش آشكار گردد]،از نخستين مراحل زخمهايى هستند كه ارش براى آنها معين شده است.
در برخى روايات و فتواهاى آنان نيز آمده كه پيامبر(ص)براى آسيبهاى كمتر از اين اندازهها، چيزى مقرر نفرموده واز اين روى، تنها پاداش پزشك و هزينه دارو را بايد پرداخت.
اين گفتهها، گرچه براى ما معتبر نيستند، ولى تفسير ما را درباره روايت معتبر غياث، تاييد مىكند كه در آسيبها وزخمهاى ساده كه كمتر از پوستسر باشند، ديهاى معين نشده است. بنا بر اين، مىتوان گفت: اگر ضمان هزينههاىپزشك، در جايى ثابت گردد، چنين چيزى به برخى زخمها يااندازههاى معينى اختصاص ندارد؛ چرا كه معيار و نكته اين ضمان، در نگاه عرف، اين است كه: زيان بزه ديده از اينجنايت پيدا شده است.
بويژه آن كه بگوييم اين ضمان نزد عقلا نيز پذيرفته شده و داراى جايگاهى استوار است، آن گاه اين روايت، اشارهاى بههمان شيوه و تاييدى بر آن خواهد بود.
نبايد گفت: اين سخن، آن گاه درست است كه ظاهر خود روايت اين نباشد كه ضامن بودن پاداش پزشك، تنها درآسيبهاى ساده كمتر از پوستسر است. ظاهر در برابر همنهادن زخمهاى كمتر از پوستسر و آسيبهاى سختتر از آن،كه ديه معينى دارند، آن است كه در آسيبهاى بالاتر، تنهاديه مقرر گرديده و پاداش پزشك را ضامن نيست.
در پاسخ مىتوان گفت: ظاهر روايت اين است كه در آسيبهاى كمتر از پوستسر، چيزى جز دستمزد پزشك لازمنيست، نه اين كه دستمزد پزشك جز در آسيبهاى كمتر ازپوستسر لازم نيست. بنا بر اين دلالتى بر ضامن نبودن هزينههاى پزشكى در آسيبهاى