فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٥٦ - آنچه كه بزهكار افزون بر ديه بايد بپردازد آيت اللّه سيد محمود هاشمى
از امام صادق(ع) شنيدم كه مىفرمود: هزينههاى زن طلاق گرفته باردار را بايد تا هنگام زايمان پرداخت. آن گاه او دربرابر مزدى كه زنان ديگر نيز مىگيرند، در شيردادن فرزند خويش، شايستهتر از ديگران است.
خداوند بزرگ و بلند مرتبه مىفرمايد: «هيچ مادرى از جهت فرزندش زيان نبيند و هيچ پدرى نيز و بر وارث نيز مانندهمين لازم است.» نه فرزند و نه پدرش در شيردادن نبايد زيان ببينند و زن نيز نمىتواند براى شيردادن بيش از دوسال، چيزى را درخواست كند.
شيوه استدلال به اين روايت، همانند روايت پيشين كنانى است.
بدين سان مىبينيم كه هم اين دو آيه و هم روايات، دلالتبر اين دارند كه هزينههاى زمان باردارى و مزد شيردهى، بهدليل زيان نرسيدن به زن طلاق گرفته و فرزندش، بر عهده شوهر است، با اين كه صادق بودن زيان بر بزه ديده، بسىآشكارتر است، تا بر زن طلاق گرفته؛ زيرا زن، گونهاىوابستگى و بهرهجويى از فرزند داشته و پيدايش فرزند نتيجه كار خود او نيز هست و نه تنها شوهر.
بنا بر اين، زيان به شمار آوردن نپرداختن هزينههاى زن باردار طلاق گرفته، يا مادر شير ده در اين آيه، همان گونهكه ضمان را از راه لاضرر ثابت مىكند، گواه بر آن است كه اگر كسى سبب شود تا ديگرى زيانى را بر خويش بپذيرد وبراى خود، يا آنچه به او باز مىگردد، هزينهاى را بپردازد، عنوان اضرار بر آن صادق است، هر چند شخص هزينه كنندهاز آن هزينهها خود نيز بهرهمند گردد، چنانكه بزه ديده در درمان خويش و مادر شير ده از فرزند خود بهره مىبرند.همچنين ثابت مىگردد كه عنوان اضرار در اين موارد، صادق بوده و از عنوانهايى چون اتلاف و تفويت، گستردهتر است.بدين سان، هنگامى كه ثابتشد، عنوان اضرار در جايى كه زيان مالى باشد، ضمان را در پى مىآورد، اصل مقتضى براىضامن بودن بزهكار نسبت به هزينههاى درمان ثابت مىگردد.