شرح برهان شفا - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٢١ - سؤال و شبهه در برهان بر جزئى

اينكه زيد فوت كند و از بين برود، باز هم علم داريم كه حيوان است. پس چرا شيخ و ديگران از مناطقه مى‌گويند كه يقين و علم دائمىِ برهانى به شخص زيد تعلّق نمى‌گيرد؟

   تنها توجيهى كه براى سخنان اين بزرگان مى‌توانيم داشته باشيم اين است كه مقصود آنان اين است كه در علوم و دانشهاى مختلف، چون سر و كار با كليات و مفاهيم كلى است، براهينى كه اقامه مى‌شود طبيعتاً در مورد موضوعات كلى است و در اين علوم بر اشخاص اقامه برهان نمى‌كنند. از اين جهت، مقدمات براهينِ علوم بايد كلى و دائمى باشند. امّا اگر بگوييم علم به وجود زيد به عنوان شخص، اصلا علم نيست و بر احكام وى نمى‌توان برهان اقامه كرد، سخن صحيحى نيست. شخص نيز مى‌تواند متعلَّق علمِ ثابت و دائمى باشد و نيز بر شخص مى‌توان برهان اقامه كرد، ولى البته قضاياى شخصيه و احكامِ شخصى در علوم اصطلاحى، مورد مصرف و مفيد فايده نيستند.