شرح برهان شفا - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٠١ - اشتراك دو علم در مبدأ و مسأله

المخروطات، و سائر ما أشبه ذلك. و إمّا أنْ يكونَ لكلِّ واحد مِنْ موضوعَى عِلمَين شىءٌ خاصٌ و شىءٌ يشارِك فيه الآخرُ كالطّبِ و الأخلاقِ. و إمّا أنْ يكونَ ذاتُ الموضوعِ فيهما واحداً، و لكن أُخِذَ باعتبارَين مختلفَين فصارَ باعتبار موضوعاً لِهذا و باعتبار موضوعاً لذلك. كما أنّ جسم السّماء و العالَم موضوعٌ لعلمِ الهيئةِ و للعلم الطّبيعى.

   و إذا تكلّمنا فى مشاركَةِ العلومِ فى الموضوعات و المبادئ و المسائل، فيجبُ أنْ نتكلّمَ فى نقلِ البرهانِ.

ترجمه

پس بنابراين شركتِ اوليه و اصلىِ علوم، بر اساس قسم سوم است و آن، شركت در موضوع به يكى از وجوه مذكور است. و اين وجوه سه گونه‌اند: يا يكى از دو موضوعْ اعم و ديگرى أخص است مثل طب و علم طبيعيات، و نيز هندسه و مخروطات، و ساير علومى كه شبيه اينهاست. و يا در موضوع هر يك از دو علم، يك شىء مختصّ وجود دارد و يك شىء مشترك كه ديگرى نيز در آن شريك است مثل طب و اخلاق. و يا ذاتِ موضوع در هر دو واحد است ولى به دو اعتبار مختلف، لحاظ مى‌گردد: به يك اعتبار موضوعِ اين علم، و به اعتبار ديگر موضوع آن علم است چنانكه جسم آسمان و عالَمْ موضوع دو علم هيئت و علم طبيعيات است. و چون از مشاركت علوم در موضوعات و مبادى و مسائل سخن گفتيم، اينك لازم است درباره نقل برهان، صحبت كنيم.