ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٣ - بقيهء تفسير عمومى خطبهء صد و نهم

بسم اللَّه الرحمن الرحيم بقيهء تفسير عمومى خطبهء صد و نهم چنانكه اعضاى جسمانى انسان با فعاليتهاى غير طبيعى خود تدريجا مختل مى گردد ، همچنين عقل آدمى اگر بفعاليتهاى غير قانونى ادامه بدهد ، قطعى است كه تدريجا دچار اختلال مى گردد . و كدامين فعاليت عقلانى غير قانونىتر از بازى با مفاهيم الهى و سبك شمردن شئون خداوندى و ترديد در او و يا نفى وجود او مى باشد .
بنا بر اين ، مى توان گفت : آن اشخاصى كه اصول و مبادى عالى هستى را مورد بىاعتنائى قرار مى دهند ، با هستى خود در مبارزه بسر مى برند ، و كسانى كه الهيات و شئون خداوندى را سبك مى شمارند و بطور قانونى در بارهء آنها نمى انديشند ، منكر خويشتن مى باشند .
كسى كه با خود مبارزه كند و يا منكر خويشتن باشد ، چگونه مى تواند با عقل سليم در اين دنيا حركت كند آيا اين كه بعضى از متفكران مشهور مانند برتراندراسل مى گويند : « تقريبا همهء مردم در مغز خود زاويه اى براى جنون دارند » [١] معلول بىاعتنائى و سبك شمردن شئون الهى و بخصوص نظارهء خدا بر جهان هستى و اعمال آدمى ، و عدل مطلق او نيست سپس امير المؤمنين عليه السلام در بارهء عظمت خلقت و قدرت و ملكوت

[١] در مصاحبهء معروف ، وايت از راسل مى پرسد : « چرا بسيارى از مردم كه از عقل سليم برخوردارند ، و لو اين كه اين برخوردارى ظاهرى بوده باشد ، اين اندازه گرفتار تعصباند » راسل پاسخ مى دهد : « خوب ، برخوردارى از عقل سليم كاملا نسبى است ، افراد بسيار معدودى كاملا از عقل برخوردارند ، تقريبا هر كس زوايائى دارد كه در آن زوايا داراى جنون است » نقل از كتاب : برتراند راسل افكار خود را بيان مى دارد - قسمت مذهب .