- (اصطلاح ادبى) حروف حاره يا جر در زبان عرب بنا بر مشهور هفده حرف مى‌باشند كه اگر بر سر اسمى واقع شوند آن را مجرور گردانند و اين حروف عبارتند از «من، إلى، حتّى، خلا، حاشا، عدا، فى، عن، على، منذ، مذ، و او، تا، كاف، با و لام (ل، كى، و لعل) و برخى لو لا را هم اضافه كرده‌اند مانند «تَاللَّهِ» «تَرَبّ الكعبة» و «حَتَّى مَطْلَعِ الْفَجْرِ» و «مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الْأَقْصَى» و «سُقْناهُ لِبَلَدٍ مَيِّتٍ» و «و الله لافعلن كذا» و «سَأَلَ سائِلٌ بِعَذابٍ واقِعٍ» و «عَلَيْها وَ عَلَى الْفُلْكِ تُحْمَلُونَ» رجوع شود به هر يك از اين كلمات و نيز رجوع شود به (سيوطى ص ١٢٤- ١٢٧، الهدايه).

حُروفِ جازِمه‌

- (اصطلاح دستورى) و حروف جازمه حروفى هستند كه افعال مضارع را در زبان عرب جزم دهند و آنها پنج حرفند «لم، لمّا، لاء نهى و لام امر غايب و ان شرط» مانند «لم يضرب، لا يضرب، لما يضرب، ليضرب، ان اضربك أضربك» رجوع شود بهر يك از اين كلمات و رجوع شود به شرح تصريف ص ٨٣.

حُروفِ جَوفيّه‌

- (اصطلاح ادبى) مراد حروف مد و لين است در زبان عرب كه الف، واو و ياء باشند (از كشاف ج ١ ص ٤٤٩).

حُروفِ حارَّه‌

- (اصطلاح علوم غريبه) هفت حرف را حار دانند و آن ١. ه. ص ط. م. ف. ش است. و هفت حرف را رطب دانند و آن. ب. و. ى. ن. س.

ت، ض بود.

هفت حرف را بارد دانند و آن ج. ز.

ك. س. ق. ث. ظ بود و هفت حرف را يابس دانند و آن د. ح. ل. ع. ر. خ. غ بود.

(از شمس المعارف الكبرى).

حُروفِ حَصر

- (اصطلاح ادبى) در زبان عرب دو حرف «الا» بكسر همزه و تشديد و «انما» بكسر همزه و تشديد براى حصر و قصر آيند مانند «إنّما زيد شاعر» و «ما زيد الّا شاعر» كه انحصار صفت شاعريت را در مثال اول براى زيد رساند و در دوم گويد زيد تنها شاعر است و هنر ديگر ندارد رجوع به حصر و قصر شود.

حُروفِ حَلق‌

- (اصطلاح ادبى) در زبان عرب شش حرفند كه از حلق خارج ميشوند و در حقيقت مقطع آنها حلق است و آنها «هاء همزه، حاء، خاء، ع غ» ميباشند (از شرح تصريف. ص ٧٢)

حُروفِ خَطيَّه‌

- (اصطلاح منطقى) اخوان الصفا در مقام بيان نطق لفظى گويند حروف بر سه نوعند فكرى و لفظى و خطى «فالفكرية هى صورة روحانية فى افكار النفوس مصورة فى جواهرها قبل اخراجها معانيها بالالفاظ و الحروف اللفظية هى اصوات محمولة فى الهواء فمدركة بطريق الاذنين بالقوة السامعة و الخطية هى نقوش خطت بالاقلام فى وجوه الالواح و بطون الطوامير مدركة بالقوة الباصرة بطريق العينين و ..».

(از اخوان ج ١ ص ٣١١)

حُروفِ دوازده‌گانه‌

- (اصطلاح عرفانى)