، يعنى روزى از ماه شعبان روزه داشتن، بر من دوست‌تر است از روزى از ماه رمضان، روزه گشادن. و اين از براى آن گفت كه اين روز يا از شعبان است يا از رمضان اگر رمضان باشد و روزه ندارد، روزى از رمضان خورده باشد، و اگر از شعبان باشد و روزه دارد، روزى از ماه شعبان داشته باشد، و درين مستحق مدح باشد و ثواب، و در آن مستحق مذمت و ملامت باشد و عقاب، از براى آنكه فرمود كه:

روزى از شعبان روزه دارم، مرا بهتر آن كه روزى از ماه رمضان بگشايم.

و اما خبرى كه روايت است در نهى از روزه اين روز، محمول است بر آنكه اين روزه به نيت ماه رمضان دارد.

چنانكه شافعى اين نهى را حمل كرده است بروزه اين منفرد از ما قبلش، كه اگر كسى پيش ازين روز روزه دارد، وى را رواست كه اين روز روزه دارد.

و ابو حنيفه حمل بر آن كرده است كه به نيت فرض ندارد، كه اگر به نيت تطوع دارد روا باشد و حرام نباشد. پس معلوم شد كه روزه اين روز مطلقا حرام نيست.

و وقت نيت روزه اول شب بود تا بر آمدن صبح. و مقارنت نيت با روزه شرط نيست، رفعا للحرج. از آنكه دشوار باشد نيت روزه مقارن داشتن.

و قول خداى تعالى: «فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ» يعنى: هر كس كه از شما ماه بيند، بايد كه روزه دارد، و درين ذكر مقارنت نيت نكرد. و اگر نيت كردن بسب فائت گردد، روا بود تجديد كردن او تا نزديك زوال.

و اينكه رسول ص فرموده است:

«لا صيام لمن لا يبيت الصيام»

، روزه نيست كسى را كه بشب نيت نكرد، خبر واحد است، موجب علم و عمل نباشد، و روا بود حمل كردن او بى‌نفى فضيلت، چنانكه فرمود:

«لا صلاة لجار المسجد الا فى المسجد»

يعنى نماز نيست همسايه مسجد را مگر در مسجد. و مراد ازين نفى فضيلت نماز است در غير مسجد، نه نفى جواز.

روزه سنت را روا بود پس از زوال نيت كردن.

دليلش ظاهر قول خدايست: «وَ أَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ» و اين متناول است پيش از زوال و پس از زوال را، تا آنگه كه چندان مانده باشد از روز كه صحيح بود واقع آمدن روزه اندر وى.

و نيت قربت در ماه رمضان كفايت است. و نيت قربت آن بود كه گويد «اصوم قربة الى الله»، يعنى: تقرب بخداى.

و دليل برين آنست كه خداى تعالى فرموده است: «فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ، فَلْيَصُمْهُ!» و روزه امساك است، و هر كه با نيت قربت از مفطرات امساك كرد امتثال كرد فرمان خداى را، پس واجب بود كه مجزى باشد، و چون هر روزه كه در ماه رمضان واقع آيد، آن از روزه ماه رمضان است، تا اگر كسى روزه ديگر نيت كند، قضا يا سنت آن غير از روزه ماه رمضان واقع‌