فرهنگ معارف اسلامى - سجادی، جعفر - الصفحة ٩٤٧ - ز

امكان ندارد كه باشد و اگر چه وجود يكى بيش نيست اما اين يك وجود ظاهرى دارد و باطنى دارد باطن اين يك وجود نور است و اين نور است كه جان عالم است و عالم مالامال اين نور است، نورى است نامحدود و نامتناهى و بحرى است بى‌پايان و بى‌كران، حيات، علم، ارادت و قدرت موجودات از اين نور ست، طبيعت و خاصيت و فعل موجودات ازين نور است بلكه خود همه اين نور است، پس باطن وجود واحد نور است و آن جان عالم است و ظاهر اين وجود مشكات اين نور است و مظاهر صفات اين نور است، افراد موجودات جمله يك بار مظاهر صفات اين نورند.

شيخ ما گفت: من بدين نور رسيدم و اين درياى نور را ديدم، نورى بود نامحدود و نامتناهى و دريايى بود بى‌پايان و بى‌كران، فوق، تحت، يمين، يسار و پس نداشت در آن نور حيران ماندم.

هر كه بدين درياى نور رسيده باشد و درين درياى نور غرق شده باشد آن را علامات بسيار باشد با خلق عالم بيكبار بصلح باشد و بنظر شفقت و مرحمت در همه نگاه كند و مدد و معاونت از هيچ كس دريغ ندارد و هيچ كس را بگمراهى و بى‌راهى نسبت نكند و همه را در راه خداى داند و همه را روى در خداى بيند.

عزيزى حكايت ميكند كه چندين سال خلق را بخداى دعوت كردم هيچ كس سخن من قبول نكرد، نوميد شدم و ترك كردم و روى بخدا آوردم، چون بحضرت خداى رسيدم جمله خلايق را در آن حضرت حاضر ديدم، جمله در قربت بودند با خداى مگفتند و از خداى مى‌شنودند.

روح انسانى را نسبت بآمدن و رفتن و نسبت بنادانى و دانائى احوال بسيار و اسامى بى‌شمار است روح انسانى چون نزول مى‌كند افول نور است و چون عروج ميكند طلوع نور است و چون نزول افول نور است پس نزول روح انسانى شب باشد و چون عروج چشمه علم و حكمت در دل وى بگشايد نور هدايت تحفه نقطه دل وى گرداند چنانكه فرمود «فَهُوَ عَلى‌ نُورٍ مِنْ رَبِّهِ» كه دل بنده مؤمن بهاء ندارد و عرش و فرش طفيل دل بنده مؤمن است، آينه كه رخسار آبكار معانى و انوار ديدار سبحانى توان ديد دلست، جام گيتى‌نماى كه حقايق اوصاف ربانى و دقايق الطاف يزدانى در وى مشاهده توان كرد دلست، شاهبازى كه گاهى بر كنگره عرش نشيند و گاهى در دامن فرش آشيان سازد دلست، عندليبى كه گاه بر شاخ طوبى قرار گيرد و گاه بر روضه رضا دوحه بقاء پرد دلست.