اين روحانيون واسطه در ايجادند و زمام گردش روزگار و حركات و تمام دگرگونيها بدست آنها بود و اينان هستند كه از مبدأ كل و حضرت ربوبى فيض گيرند و بما رسانند اين روحيان عبارتند از مدبرات كواكب هفتگانه كه بنام هياكل ناميده شده‌اند و براى هر امرى روحانى هيكلى بود و براى هر هيكلى فلكى بود و نسبت امر روحانى بدين هيكل كه ويژه اوست بمانند نسبت روح است بر تن و بنا بر اين روح رب و خداى او بود و مدبر او بود اينان هياكل را نيز ارباب ناميده‌اند و گاه آباء ناميده‌اند و عناصر را امهات ناميده‌اند و بالاخره از امتزاج آنها مواليد پديد آيد در هر حال اسباب نزول باران و برف و حوادث جوى را باينها نسبت دهند اينان به متوسطانى ديگر قائلند كه آنها را قواى ساريه در جميع موجودات ميدانند و يا هدايت شايعه و مدبرات شايعه در همه موجودات ميدانند بطورى كه هيچ موجودى از اين قوت و يا هدايت ساريه عارى نبود و بنا بر اين احوال روحانيان از روح و روح بود از نعمت و لذت و راحت و بهجة و سرور در جوار رحمت حق بود و يا در جوار ارباب بود طعام و شراب آنها تقديس و تسبيح بود و انس آنان بذكر خدا بود همه مطيع فرمان خداى جهانند از ملائكه كروبى كه در جهان قبض‌اند و ملائكه كروبى كه در جهان قبض‌اند و ملائكه روحانى كه در بسطاند در اينجا مناظراتى كه بين صابئيان و حنفاء وجود دارد و شده است بيان كند، بسيارى از مسائلى كه در فلسفه اشراق آمده است در عقايد صابئيان و حنفاء ديده ميشود.

البته شهاب الدين بيشتر متوجه حنفاء است بل نتبع ملة ابراهيم حنيفا بنا بر اين صابئيان توجه زيادتر به ارباب انواع و هياكل دارند و حنفاء متوجه به نور محض و روحانى محض‌اند پاره از مناظرات صابئيان و حنفاء اين است كه صابئين گويند كه روحانيات موجوداتى هستند كه از لا شى‌ء ابداع شده‌اند نه از ماده و نه از هيولى بوند و همه آنها جوهر واحدى هستند و جواهر آنها انوار محضه بوند و ظلمتى در آنها نبود و از شدت ضياء به حس ادراك نشوند و گويند نوع انسانى مركب از عناصر چهارگانه بود و مؤلف از ماده و صورت ماده و هيولى سنخ شرند و منبع فسادند، حنفاء اين گونه مطالب را مردود ميدانند (رجوع شود به شهرستانى ضميمه ابن حزم ص ٩٥- ١٠٢) ابن حزم اندلسى گويد:

اينان ستارگان هفتگانه را مقدس دانند و قائل بدو اصلند، يعنى نور و ظلمت علاوه بر احترام خاص به ستارگان هفتگانه بروج دوازده‌گانه را نيز بزرگ مى‌دانند و در بت‌هاى خود مصور كنند و براى آنها قربان كنند و در شبانه‌روز پنج بار نماز گزارند آن طور كه نزديك به نماز مسلمانان بود، ماه رمضان روزه‌