حقيقت داغست، شريعت بند است، حقيقت بند است، شريعت نياز است، حقيقت ناز است، شريعت اركان ظاهر است، حقيقت اركان باطنست، شريعت بى‌درديست، حقيقت بى‌خوديست، شريعت خدمتست بر شريطت، حقيقت غربت است بر مشاهدت، شريعت بواسطه است، حقيقت بمكاشفه است، اهل شريعت طاعت دار است اهل حقيقت از خويشتن گريزانست و بيكى نازان، اهل شريعت در آرزوى خلد و نعيم باقى است، اهل حقيقت گستاخ و مشغول بساقى است، ابتداى حقيقت درديست كه پديد آمد و حسرتى ترا فرا گيرد، جهان فراخ بر تو تنگ كند، اندرون پيراهن بر تو زندان كند، آتشى در جانت زند، عطشى در دل افكند، سوز بينى و سوزنده نه، شور بينى و شورنده نه:

(از عده ج ٢ ص ٧٤٠).

و گفته‌اند: شريعت گفت انبياء است و طريقت كرد انبيا و حقيقت ديد انبياء است. بعضى از تركيبات: احكام شريعت واضع شريعت، حكم شريعت، قانون شريعت. رايت شريعت، صاحب شريعت‌

شُستُشُو

- (اصطلاح ذوقى) برداشتن خردها را گويند كه از تقصير حاصل شده باشد.

شَطح‌

- (اصطلاح عرفانى) سخنى است كه زبان از گفتن آن تنفر داشته باشد و گوش از شنيدن آن كراهت دارد، و بمعنى حركت است و آن بيان امور و رموز است در وصف وجد و عباراتى كه وصف حال و شدت وجد را كند، شطح گويد: و گفته شده است كه «شطح» كلمه‌ايست كه بوى خود پسندى بدهد و ادعاء از آن استشمام شود و آن در بين محققان نادر ديده سده است.

جرجانى گويد: «شطح» از زلات محققان است زيرا دعوى بحق است كه عارف بدون اذن الهى اظهار ميكند.

رجوع شود به (لمع ص ٣٧٥- طرائق ص ٢٠٤- شرح گلشن ص ٦٢٩).

در اصطلاحات است كه وجد در لغت بمعنى حركت است و حركت شديد آسيا را «شطح» گويند و در عرف عرفا حركت اسرار وجدى را «شطح» گويند باين كه اظهار شود.

و گفته شده است «شطحيات» سخنى را گويند كه ظاهر آن بظاهر شرع راست نيايد.

و بعضى گويند سخنانى است كه در حال شدت وجه ادا شود و شنيدن آن را بر ارباب ظاهر سخت و ناخوش باشد و موجب ظن و انكار گردد (دستور العلماء ج ٢ ص ٦، ٢) در شطحيات است: خانه‌اى را كه آرد، خورد كند، مشطاح گويند از بسيارى حركات كه در او باشد، پس در سخن، شطح عبارت از حركات اسرار ايشانست، چون وجدى قوى شود و نور تجلى در صميم سر ايشان عالى شود بنعت مباشرت و مكاشفت و استحكام ارواح در انوار الهام كه عقول ايشان را حادث شود برانگيزانند، آتش شوق ايشان بمعشوق ازلى تا برسد بعيان سراپرده كبريا و در عالم بهاء، جولان كنند، چون به بينند نظايرات و مغمرات غيب، بى‌اختيار، مستى در ايشان آيد، جان به جنبش درآيد، سر