تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٥ - بيع و فروش منى

مملوك كسى است كه مالك منى مى‌باشد و با اينوصف نبايد بگوئيم فروش منى جايز نيست و علّتش را اين قرار دهيم كه قابل انتفاع نمى‌باشد زيرا همانطورى كه بيان نموديم منى همچون بذر بوده و قابل انتفاع مى‌باشد يعنى از آن بعنوان منشاء ولد بخوبى مى‌توان بهره برد و اساسا كمتر شيئى در عالم وجود تحقّق دارد كه انتفاع از آن بمقدار انتفاع از منى باشد چون بديهى است هيچ نفعى عظيم‌تر و بالاتر از حصول ولد و موجود شدن عنصر زنده‌اى همچون فرزند از قطره‌اى آب نمى‌باشد، بنابراين اگر بخواهيم براى عدم جواز بيع منى علّتى اقامه كنيم متعيّن همان نجاست آن بوده نه عدم انتفاع از آن ولى در عين حال برخى از فقهاء فرموده‌اند:

منى قبل از اينكه از صلب فحل خارج شود بلكه در باطن بوده باشد نجس نيست لا جرم در فرضى كه از باطن خارج و بباطنى ديگر يعنى رحم ماده داخل گردد نمى‌توان آنرا محكوم به نجاست دانست و در نتيجه بايد بتوان آنرا قبل از خروج از باطن فحل فروخت چون هم نجس نبوده و هم قابل انتفاع مى‌باشد.

و بهرتقدير با قطع نظر از تقرير و بيان اخير همانطورى كه منى واقع در خارج رحم را نمى‌توان فروخت در صورتيكه در رحم نيز قرار گيرد فروشش حرام است و مرحوم علّامه حلّى نيز در همين باره فرموده‌اند:

عسيب فحل (يعنى منى فحل قبل از آنكه در رحم مستقرّ شود و رحم آنرا جذب نمايد چنانچه منى را پس از استقرار در رحم ملاقيح گويند) فروشش حرام است چنانچه در جامع المقاصد نيز چنين آمده و از غير وى نيز همين حكم نقل شده است.

و مرحوم ابن زهره در كتاب غنيه براى بطلان بيع منى در اصلاب فحول اينطور علّت آورده كه مبيع هم مجهول است و هم بر تسليمش قدرت نمى‌باشد و پرواضح است كه ايندو از شرائط صحّت بيع مى‌باشند.

شرح مطلوب‌

قوله: اذا وقع فى خارج الرحم: يعنى منى ريخته شده در خارج رحم همچون ظرفى را نمى‌توان فروخت.

قوله: و لو وقع فيه: يعنى وقع فى الرّحم.