بر خلاف تصوّر بعضى از بزرگان، مير داماد اوّلين كسى نبوده كه اين مسأله را عنوان كرده است. چون تاريخ وفات او ١٠٤٠ (ه ق) است. ( «عروس علم دين را مرده داماد» كه حروف اين عبارت با حروف ابجد ١٠٤٠ مى‌شود)، در حالى كه تاريخ وفات مرحوم محقق ثانى ٩٤٠ (ه ق) است. مير داماد نوه دخترى مرحوم محقّق ثانى و نام او «محمد باقر استرآبادى» است، پس مير داماد نمى‌تواند كسى باشد كه محقّق ثانى به او اشاره كرده است.

٧٤ ادامه مسئله ٤ ..... ٧/ ١٢/ ٨٠

مرحوم محقق ثانى مثالهايى (سيزده مثال) براى اين مسأله آورده است، در تحرير الوسيله و مهذب الاحكام مثالهاى سيزده‌گانه را در هشت مثال ادغام كرده‌اند.

أحدها: زوجتك أرضعت بلبنك أخاها فصار ولدك. و زوجتك أخت له، فهل تحرم عليك من جهة أن أخت ولدك إما بنتك أو ربيبتك، و هما محرمتان عليك، و زوجتك بمنزلتهما أم لا؟ فمن قال بعموم المنزلة يقول: نعم، و من قال بالعدم يقول: لا.

ثانيها: زوجتك أرضعت بلبنك ابن أخيها فصار ولدك، و هى عمته، و عمة ولدك حرام عليك لأنها أختك، فهل تحرم من الرضاع أم لا فمن قال بعموم المنزلة يقول: نعم، و من قال بالعدم يقول: لا.

ثالثها: زوجتك أرضعت عمها أو عمتها أو خالها أو خالتها فصارت أمهم، و أم عم و أم عمة و زوجتك حرام عليك حيث أنها جدتها من الاب، و كذا أم خال و أم خالة زوجتك حرام عليك، حيث أنها جدتها من الام، فهل تحرم عليك من جهة الرضاع أم لا؟ فمن قال بعموم المنزلة يقول: نعم، و من قال بالعدم يقول: لا.

رابعها: زوجتك ارضعت بلبنك ولد عمها او ولد خالها فصرت ابا ابن عمها او ابا ابن خالها، و هى تحرم على ابى ابن عمها و ابى ابن خالها، لكونهما عمها و خالها، فهل تحرم عليك من جهة الرضاع أم لا؟

فمن قال بعموم المنزلة يقول: نعم، و من قال بالعدم يقول: لا.

خامسها: امرأة أرضعت أخاك أو أختك لأبويك فصارت أمّاً لهما، و هى محرمة فى النسب لأنها أم لك، فهل تحرم عليك من جهة الرضاع و يبطل نكاح المرضعة إن كانت زوجتك ام لا؟ فمن قال بعموم المنزلة يقول: نعم، و من قال بالعدم يقول: لا.

سادسها: امرأة ارضعت ولد بنتك فصارت أمّاً له، فهل تحرم عليك لكونها بمنزلة بنتك، و إن كانت المرضعة زوجتك بطل نكاحها أم لا؟ فمن قال بعموم المنزلة يقول: نعم، و من قال بالعدم يقول: لا.

سابعها: امرأة أرضعت ولد أختك فصارت أمّاً له، فهل تحرم عليك من جهة أن أم ولد الاخت حرام عليك، لانّها أختك، و ان كانت المرضعة زوجتك بطل نكاحها أم لا؟ فمن قال بعموم المنزلة يقول:

نعم، و من قال بالعدم يقول: لا.

ثامنها: امرأة أرضعت عمك أو عمتك أو خالك أو خالتك فصارت أمهم و أمّ عمك و عمتك نسباً تحرم عليك، لأنّها جدتك من طرف ابيك، و كذا أم خالك و خالتك، لانّها جدتك من طرف الام، فهل تحرم عليك بسبب الرضاع، و ان كانت المرضعة زوجتك بطل نكاحها أم لا؟ فمن قال بعموم المنزلة يقول: نعم، و من قال بالعدم يقول: لا.

اين هشت مثال دو گروه هستند:

گروه اوّل: زوجه، يكى از بستگان خودش را شير دهد و به همين جهت ملازم عنوان حرام شده و بر شوهر حرام مى‌شود:

١- زوجه، برادرِ خودش را شير مى‌دهد كه در اثر آن برادرِ اين خانم بچّه زوج مى‌شود و اين زوجه هم به منزله بچّه زوج خواهد بود. پس حرام مى‌شود چون زوجه به منزله «بنت» است.

٢- زوجه، فرزند برادر خودش را شير مى‌دهد كه در اثر آن، بچّه، فرزند زوج شده و اين خانم هم عمّه اين بچه خواهد بود، پس حرام مى‌شود چون زوجه به منزله «خواهر» است.

٣- زوجه، عمو يا عمّه خودش را شير مى‌دهد كه در اثر آن زن به حكم جدّه پدرى است يا دايى و خاله خودش را شير مى‌دهد، در اين صورت در حكم جدّه مادرى است كه عنوان ملازم «جدّه» است.

٤- زوجه، پسرعمو يا پسرعمّه خودش را شير مى‌دهد كه در اثر آن، بچّه فرزند زوج است و زوج به حكم عموى زوجه است و بر او حرام است چون زوجه «دختر برادر» است.

گروه دوّم: زوجه يكى از بستگان زوج را شير دهد:

١- اگر زوجه برادر زوج را شير دهد، حكم مادر زوج را پيدا مى‌كند، چون مادرِ برادرِ زوج، مادر زوج خواهد بود.

٢- اگر زوجه، فرزند دخترِ زوج (نوه دخترى) را شير دهد زوجه در حكم دخترِ زوج است و حرام مى‌شود.

٣- اگر زوجه، فرزند خواهر زوج را شير دهد جانشين خواهرِ زوج مى‌شود و خواهر زوج بر او حرام است.

٤- اگر زوجه عمو يا عمه يا دايى يا خاله زوج را شير دهد، به منزله مادربزرگ زوج است و مادربزرگ هم حرام است.

در اين هشت مورد بنا بر عموم منزله، زن در خانه شوهر حرام‌