زنى پسر و دخترى را شير داده آيا شهادت آن زن در مورد رضاع قبول مى‌شود؟ از مفهومِ جوابِ امام عموم را فهميده‌اند يعنى‌ان كان غيرها و لو واحدة يقبل قولهاپس دو نفر شهادت دهند پذيرفته مى‌شود.

جواب: اين استدلال دو اشكال دارد:

١- اشكال سندى: روايت مرسله است.

٢- اشكال دلالى: مفهوم اطلاق دارد و اطلاق قابل تقييد است يعنى اگر توانستيم با آن استقراء، اربعه را ثابت كنيم، مى‌توانيم اين اطلاق را به اربعه تخصيص بزنيم.

* ... و روي انّه تجوز شهادة امرأتين فى استهلال الصبي ... [٢]

آيا اين روايت است يا فتواى مرحوم صدوق يا يكى از بزرگان اصحاب؟ عبارت «رُوى» شاهد است كه قول امام رضا عليه السلام نيست و قول يكى از فقهاست.

جواب: اشكالات روايت اوّل در اينجا هم هست و بعيد نيست كه اين همان روايت أبو بصير باشد و به فرض كه غير از آن روايت باشد، چون مرسله است نمى‌توان به آن استدلال كرد.

نتيجه: دليل قابل ملاحظه‌اى براى كفايت «شهادت اثنين» در باب رضاع نداريم، البتّه در باب ميراث روايات متعدّدى نسبت به «عدد اثنين» وجود دارد كه مى‌فرمايند دو شاهد در نصف ميراث كافى است؛ ولى اينها به درد بحث ما نمى‌خورد.

دليل قول سوّم (قول مرحوم سلّار):

دليل بر كفايت واحده يك روايت صحيحه است:

* ... و سألته عن شهادة القابلة فى الولادة قال: تجوز شهادة الواحدة ... [٣]

اين روايت در مورد رضاع نيست و بايد با الغاء خصوصيّت يا اولويّت به باب رضاع استدلال كنيم.

جواب: روايت سه اشكال دارد:

١- روايت در مورد ولادت است و اولويّتى بر رضاع ندارد، چون رضاع پيچيده است و اشتباه و خطا در آن زياد است. بنابراين تعدّى از آن به باب رضاع مشكل است.

٢- احتمال دارد از آن رواياتى باشد كه مى‌گويد شهادت يك زن در يك چهارم ميراث پذيرفته مى‌شود يعنى ناظر به ميراث باشد كه قابل تجزيه است و مسئله رضاع قابل تجزيه نيست.

٣- بعضى گفته‌اند كه اين روايت را بر استحباب در باب رضاع حمل مى‌كنيم، يعنى اگر يك نفر هم خبر داد كه اينها با هم شير خورده‌اند مستحب است كه به آن ترتيب اثر دهيم چون امر نكاح شديد است، صاحب جواهر به عنوان قرينه، كلامى از سيد مرتضى نقل مى‌كند:

يومئ اليه عبارة السّيد فى الناصرية، قال: استحب أصحابنا ان يقبل فى الرضاع شهادة المرأة الواحدة. [٤]

سپس يك حديث نبوى هم از سنن دارقطنى نقل مى‌كند كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود:

دعها كيف و قد شهدت السوداء [٥]

اين بچّه را تزويج نكنيد چون اين زن بر رضاع شهادت داده است، همه اينها قرينه مى‌شود كه معنى روايت را حمل بر استحباب كنيم؛ ولى احتياجى به اين حرفها نداريم.

جمع‌بندى: براى شهادت در باب رضاع چهار زن لازم است چون اصل، عدم پذيرش است و لو سلمنا كه رواياتِ اثنان و واحدة هم دلالت داشته باشد اعراض مشهور ريشه اين روايات را مى‌زند.

٨٥ شهادتهنّ فى ما يخفى عليه الرجال ........ ٢٤/ ١/ ٨١

«شهادة النساء فى ما يخفى عليه الرجال»

بحث در شهادات النّساء در رضاع بود. به مناسبت، وارد بقيّه شاخه‌ها و شقوق شهادت نساء مى‌شويم.

آيا شهادت نساء در امور مختصّ به آنها مانند ولادت، نفاس، حيض، عُذرة (بكارت)، عيوب خفيّه و امثال آن مقبول است؟

شهادة النساء منفردات:

اقوال:

در مورد شهادت نساء منفردات هيچ خلافى نيست و از احدى قول به عدم قبول نقل نشده است، بنابراين مسأله اجماعى يا كالاجماع است‌

. ادلّه پذيرش شهادت نساء منفردات:

دو دليل ذكر شده است:

[١] ح ٣، باب ١٢ از ابواب رضاع.

[٢] مستدرك، ج ١٧، ح ٨، باب ١٩ از ابواب شهادات.

[٣] ح ٢، باب ٢٤ از ابواب شهادات.

[٤] جواهر، ج ٢٩، ص ٣٤٧.

[٥] جواهر، ج ٢٩، ص ٣٤٧.