بهشت و دوزخ از نگاه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٦٩ - ٢/ ٣ جايگاه بهشت

٣٩ امام على عليه السلام‌- در پاسخ جاثليق‌[١] كه پرسيد: آيا بهشت در همين دنياست، يا در آخرت است؟ و آخرت در كجاى دنياست؟-: دنيا در [دل‌] آخرت است و آخرت، محيط بر دنياست؛ چرا كه انتقال از زندگى به مرگ، آشكار است و در واقع، اين آخرت است كه سراى زندگانى است. اى كاش مردم مى‌دانستند كه دنيا گذرگاه است و آخرت، زندگى و اقامتگاه! حكايت آن، حكايت شخص خفته است: جسم مى‌خوابد؛ امّا روح نمى‌خوابد. [همين طور] بدن مى‌ميرد؛ امّا روح نمى‌ميرد. خداوند عز و جل مى‌فرمايد: «و سراى آخرت، سراى زندگانى است. اى كاش مى‌دانستند!».

دنيا نمادِ (مثالِ) آخرت است و آخرت، نماد دنياست. نه دنيا، [خودِ] آخرت است و نه آخرت، دنياست. هر گاه روح از بدن جدا شود، هر يك از آن دو، به آن جايى كه از آن شروع شده و آفريده شده است، باز مى‌گردد.

بهشت و دوزخ نيز، هم در دنيا موجودند و هم در آخرت؛ چرا كه بنده، هر گاه بميرد، به خانه‌اى در زمين مى‌رود كه يا باغى از باغ‌هاى بهشت است و يا سرزمينى از سرزمين‌هاى دوزخ، و روحش به يكى از دو سراى مى‌رود: يا به سراى پرنعمتِ مانا كه در آن نمى‌ميرد و يا به سراى عذابى دردناك كه در آن [نيز] نمى‌ميرد. تمثيل (تشابه ميان دنيا و آخرت)، براى كسى كه خردمند است، موجود و آشكار است. خداوند عز و جل مى‌فرمايد: «هرگز چنين نيست! اگر علم اليقين داريد، به يقين، دوزخ را مى‌بينيد. سپس آن را قطعاً به عين اليقين در مى‌يابيد. سپس در همان روز است كه از نعمت [هاى زمين‌] پرسيده خواهيد شد».

و در باره كافران مى‌فرمايد: «آنان از ياد من غافل بودند و توانايى شنيدن [حق را] نداشتند».[٢] اگر انسان مى‌دانست كه پس از مرگ، چه خبر است، از ترسِ مرگ مى‌مُرد، و هر كس نجات يابد، به بركت يقين است.

[١]. رئيس مسيحيان در كشورهاى اسلامى آن روزگار( مجمع البحرين: ج ١ ص ٢٧٠).

[٢]. اشاره است به آيه ١٠١ از سوره كهف.