بهشت و دوزخ از نگاه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٢١ - ٧/ ٣ دانش و فرزانگى

خوبان جاى مى‌دهد و مجالست با نيكان را ارزانى‌اش مى‌دارد.

در سايه دانش است كه خدا فرمانبرى و بندگى مى‌شود و با دانش است كه خدا شناخته و دريافت مى‌شود. با دانش است كه صله ارحام مى‌شود. با دانش است كه حلال و حرام، شناخته مى‌شوند. دانش، راهبر كردار است و كردار، پيرو آن است. خداوند، دانش را به نيك‌بختان عطا كند و شوربختان را از آن، محروم سازد!

٤٠٠ پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: فراگيرى دانش، وظيفه هر مسلمانى است. پس دانش را در جايگاه‌هاى آن بجوييد و آن را از اهلش فرا گيريد؛ چرا كه آموختن دانش براى خدا، كار نيك است و كوشش [براى فراگيرىِ‌] آن، عبادت و گفتگو در باره آن، تسبيح و به كار بستنش، جهاد و آموختنش به كسى كه آن را نمى‌داند، صدقه و بخشيدن آن به اهلش، مايه نزديكى به خداى بزرگ؛ زيرا دانش، وسيله شناخت حلال و حرام است و مناره‌هاى راه‌هاى بهشت، و مونس در بى‌كسى، و يار در غربت و تنهايى، و هم‌سخن در خلوت، و راه‌نما در خوشى و ناخوشى، و سلاح در برابر دشمنان و مايه آراستگى در نزد دوستان.

خداوند، مردمانى را به سبب دانش، بالا مى‌برد و آنان را در خوبى‌ها پيشوا قرار مى‌دهد، به طورى كه آثارشان اقتباس مى‌شود و از كردارشان تقليد مى‌گردد و به آرايشان مراجعه مى‌شود. فرشتگان به دوستى آنان، راغب مى‌شوند و با بال‌هايشان آنها را نوازش مى‌دهند و در نمازشان برايشان طلب بركت مى‌كنند.

هر تر و خشكى براى آنها آمرزش مى‌طلبد، حتّى ماهيان و خزندگان دريا و درندگان و چرندگان بيابان.

دانش، مايه حيات دل‌ها در برابر نادانى، و روشنايى ديدگان در برابر تاريكى، و نيروى بدن‌ها در برابر ناتوانى است و بنده را به جايگاه خوبان و مجالس نيكان و درجات بلند در دنيا و آخرت مى‌رساند. سخن گفتن در باره آن، همسنگ روزه گرفتن است و مباحثه آن، برابر با شب‌زنده‌دارى. با دانش است كه پروردگار، فرمان‌بردارى و بندگى مى‌شود و با دانش است كه صله ارحام به جا آورده مى‌شود و حلال از حرام شناخته مى‌شود. دانش، پيشواى كردار است و