ترجمه عيون أخبار الرضا شيخ صدوق - غفاري، علي اکبر؛ مستفيد، حميد رضا - الصفحة ٤٢٨ - باب ١٧ سخنان حضرت رضا
خداوند عزّ و جلّ هم به او چنين وحى فرمود: اى ابراهيم! به خاطر اين ناراحتى و جزع و فزعت بر حسين و قتل او، ناراحتى و اندوهت بر اسماعيل را- در صورتى كه اگر او را ذبح مىكردى- پذيرفتم، و رفيعترين درجات ثواب، در صبر بر مصائب را به تو خواهم داد، و اين همان مطلبى است كه آيه «وَ فَدَيْناهُ بِذِبْحٍ عَظِيمٍ» (ذبح بزرگى را جايگزين او كرديم- صافات: ١٠٧) بدان اشاره دارد. و لا حول و لا قوّة إلّا باللَّه العليّ العظيم[١].
[١]- لازم به تذكّر است كه ممكن است اشكال شود: اگر مراد از« ذبح عظيم» قتل حضرت سيد الشهداء ٧ باشد، لازم مىآيد كسى كه رتبهاش بالاتر و شريفتر است جايگزين و فداى پائينتر از خود شده باشد و حال آنكه فداء در جايى بكار مىرود كه پايينتر، فداء و جايگزين بالاتر شود، و آيه شريفه بلفظ ماضى است، يعنى اين كار در گذشته اتّفاق افتاد، نه اينكه در آينده( در زمان حضرت حسين بن علىّ عليهما السّلام) اين فداء و جايگزينى انجام خواهد شد.
در پاسخ مىگوئيم: اين اشكال نتيجه اين توهّم غلط است كه خداوند، حضرت سيد الشهداء ٧ را فداء و جايگزين حضرت اسماعيل ٧ قرار داد، حال آنكه اين توهّم خلاف صريح متن روايت است، زيرا در روايت چنين آمده: بعد از آنكه خداوند گوسفند را فرستاد تا جايگزين اسماعيل ٧ گردد، حضرت ابراهيم ٧ آرزو مىكرد كه اى كاش فرزندش را ذبح مىكرد، تا به بالاترين ثوابها نائل مىگرديد، خداوند هم شهادت مظلومانه امام حسين ٧ را به او اطّلاع داد و ابراهيم گريه و زارى و بىتابى نمود، و خداوند نيز وحى فرمود كه اين جزع و بىتابى تو را جايگزين ناراحتى و جزع و فزعت در قتل فرزندت كرده بجاى آن قبول نمودم، به عبارت ديگر ذبح عظيم همان گوسفند بوده است، كما اينكه در حديث بعدى به آن تصريح گرديده و اين مطالب بعد از ذبح، اتّفاق افتاده است( استاد غفّارى).