ترجمه عيون أخبار الرضا شيخ صدوق - غفاري، علي اکبر؛ مستفيد، حميد رضا - الصفحة ٣٠٣ - خطبه حضرت رضا

مدّتى به همان حالت نشستند، سپس حركتى كرده، از جاى برخاستند.

(محمّد بن يحيى بن عمر بن علىّ بن ابي طالب- از سادات- نيز گويد: من خود شاهد سخنان حضرت در آن مجلس بودم).

حضرت، حمد و ثناى الهى بجاى آورده، و بر پيامبر اكرم و اهل بيتش درود فرستاده آنگاه فرمودند:

مرحله اوّل در عبادت خدا، شناخت اوست، و پايه و اساس شناخت خداوند منحصر به فرد[١] دانستن اوست، و قوام و اساس توحيد اين است كه صفات (زائد بر ذات) را از ذات خداوند منتفى بدانيم‌[٢] زيرا عقل انسان خود گواهى مى‌دهد كه هر چيزى كه از صفت و موصوفى تركيب شده باشد، مخلوق است، و هر مخلوقى نيز خود شهادت مى‌دهد كه خالقى دارد كه نه صفت است و نه موصوف. و هر صفت و موصوفى هميشه بايد با هم همراه‌

[١]- توحيد يعنى: منحصر به فرد دانستن خدا، و نه يكى دانستن خدا، معناى توحيد اين نيست كه بگوئى خدا يكى است و دو تا نيست، بلكه توحيد به اين معنى است كه خدا تك است و مثل و مانند ندارد، حتى ضدّ هم ندارد. بعبارت ديگر توحيد به اين معنى نيست كه خدا يكى است و دو تا نيست بلكه به اين معنى است كه تك است و دومى ندارد.

[٢]- اشاعره معتقدند كه هر صفتى از صفات خداوند، مانند علم، قدرت و ... داراى حقيقتى است جداى از ذات خداوند و مغاير با آن، ولى طبق تعاليم ائمّه- عليهم السّلام- اين قبيل صفات( يعنى صفات ذات) عين ذات خداوند هستند، علم خدا، چيزى غير از ذات خدا نيست، قدرت خدا نيز چيزى جداى از ذات او نيست. بلكه علم خداوند عين ذات او است، قدرت او نيز عين ذات او است، و همچنين است ساير صفات ذات.( اقتباس از مرحوم سيّد هاشم حسينى طهرانى در پاورقى توحيد صدوق ص ٣٥).