ترجمه ارشاد شيخ مفيد - رسولي محلاتي، سيد هاشم - الصفحة ١٩٥ - فصل(٢) پاسخ سؤالات ابن ابى العوجاء و ابو شاكر ديصانى
مادران شما نيز زنانى با فضيلت بودهاند، و ريشه (نژادى) شما از گرامىترين ريشهها است، و هر گاه نام دانشمندان برده شود انگشتان كوچك (كه هنگام شماره بدانها آغاز مىشود) براى شما خم شود (يعنى متعارف است هنگامى كه ميخواهند چيزى را با انگشت بشمارند يك يك نام مىبرند و انگشتان را بسوى كف دست خم مىكنند و نخست از انگشت كوچك شروع مىشود و به انگشت بزرگ ختم ميگردد، و تو كسى هستى كه هنگام شماره دانشمندان ابتداء نام تو برده مىشود) اى درياى خروشان (علم و دانش) ما را آگاه كن كه دليل بر حدوث (و پيدايش) عالم (در برابر آنان كه معتقدند دنيا هميشه بوده و پديد نيامده) چيست؟ حضرت فرمود: از دليلهاى بسيار نزديك (و آشكار) اين است كه اكنون براى تو آشكار كنم سپس آن حضرت تخم مرغى طلبيد و آن را در كف دست خود نهاده فرمود: اين دژى است محكم (و قلعهاى بهم چسبيده) در ميان آن پوست بسيار نازكى در بر گرفته است همانند نقره آب شده و طلائى روان را، آيا در اين باره شك دارى؟ ابو شاكر گفت: شكى در آن نيست، حضرت فرمود: آنگاه شكافته مىشود و چهره مانند طاوس از آن بيرون آيد، آيا جز آنچه دانستى (از پوست نازك و سفيده و زرده) چيز ديگرى در آن وارد شد؟ گفت: نه، فرمود: پس همين دليل بر حدوث عالم است!، ابو شاكر گفت:
اى ابا عبد اللَّه! برهانى آشكار آوردى، و بسيار نيكو بيان داشتى، و گزيده سخن گفتى، ولى تو بخوبى ميدانى كه ما نپذيريم جز آنچه بديدگان خود ببينيم، يا بگوش بشنويم، يا بدهان بچشيم، يا با بينى بو كشيم يا ببشره (و پوست بدن) آن را لمس كنيم؟ حضرت صادق ٧ فرمود: تو حواس پنجگانه را نام بردى ولى (بايد بدانى كه) آن حواس پنجگانه در بدست آوردن و فهميدن حقائق جز براهنمائى و دليل عقل سود ندهد چنانچه تاريكى بدون چراغ بر طرف نشود، مقصود امام ٧ اينست كه حواس پنجگانه بدون راهنمائى عقل بغير محسوسات راه نبرد، و آنچه حضرت بديصانى نشان داد از پديد آوردن آن صورت خود امر معقولى بود كه پايه فهم آن روى محسوس بناگذارى شده بود.