درآمدى بر پيشگيرى از اعتياد با رويكرد اسلامى - پسنديده، عباس - الصفحة ١٧٧ - ج شروط شادى و هيجان

را كه دلش مى‌خواهد به خود برساند، به دوزخ در مى‌آيد.[١]

بنا بر اين، لذّتى كه مى‌خواهد جزئى از شادكامى باشد، نبايد به شادكامى آسيب بزند. لذا در لذّت، بايد معيار را آينده قرار داد و از لذّت‌هايى كه آينده را از بين مى‌برند، پرهيز كرد.

جهت‌گيرى هيجانات مثبت به اين معناست كه اين هيجانات بايد در راستاى شادكامى اصيل و سعادت واقعى انسان قرار گيرند. لذا هم بايد در امور معنوى نشاط داشته باشيم و هم از نشاط و شادى براى زمينه‌سازى شادكامى اصيل و جاويدان خود استفاده نماييم. در روايات، موارد متعددى به عنوان كاربرد نشاط و شادى مطرح شده‌اند (همانند: نشاط در راه هدايت،[٢] عبادت خدا،[٣] خواندن قرآن‌[٤] و شب زنده‌دارى‌[٥]) كه توضيح و تبيين آن از حوصله اين نوشتار، خارج است؛ امّا جايگاه نشاط در روايات اهل بيت (عليهم السلام) در يك قالب كلّى، قابل جمع است و آن اين كه نشاط دنيوى را بايد براى مطالبه آخرت به كار گرفت. امام على (ع) در تفسير آيه شريف‌ (وَ لا تَنْسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيا)[٦] مى‌فرمايد:

تن‌درستى، نيرو، فراغ، جوانى و نشاطت را فراموش مكن تا با اين بهره‌هاى دنيوى، آخرت را مطالبه كنى.[٧]

بنا بر اين، نشاط، بهره دنيوى ماست كه بايد براى نيل به سعادت اخروى و مطالبه آخرت از آن بهره گرفت. لذّتى مى‌تواند مطلوب باشد كه در جهت شادكامى اصيل و جاويدان انسان قرار گيرد. بر همين اساس، معلوم مى‌گردد كه در الگوى هيجانات مثبت از ديدگاه اسلام، بايد از «لهو و لعب» پرهيز كرد. تفريح و سرگرمى، يكى از عوامل‌

---

[١].

الجَهَنَّمُ مَحْفُوفَةٌ بِاللَّذَّاتِ وَ الشَّهَوَاتِ فَمَنْ أَعْطَى نَفْسَهُ لذّتهَا وَ شَهْوَتَهَا دَخَلَ النَّار ( الكافى، ج ٢ ص ٨٩).

[٢]. امام على( ع) در توصيف متقين:

فَمِنْ عَلَامَةِ أَحَدِهِمْ أَنَّكَ تَرَى لَهُ قُوَّةً فِي دِينٍ .... وَ نَشَاطاً فِي هُدًى‌ ( نهج البلاغه، خطبه ١٩٣).

[٣]. امام كاظم( ع):

اللهمَّ اقْضِ لِي فِي الْأَرْبِعَاءِ أَرْبَعاً اجْعَلْ قُوَّتِي فِي طَاعَتِكَ وَ نَشَاطِي فِي عِبَادَتِك‌ ( البلد الأمين، ص ١٢٣. نيز ر. ك: بحار الأنوار، ج ٩٤، ص ١٥٥، ح ٢٢).

[٤]. امام صادق( ع):

اللهمَّ ارْزُقْنَا حَلَاوَةً فِي تِلَاوَتِهِ وَ نَشَاطاً فِي قِيَامِهِ وَ وَجِلًا فِي تَرْتِيلِهِ وَ قُوَّةً فِي اسْتِعْمَالِهِ فِي آنَاءِ اللَّيْلِ وَ أَطْرَافِ النَّهَار ( الكافى، ج ٢، ص ٥٧٤، ح ١).

[٥]. پيامبر خدا( ص):

ان فى حب اهل بيتى عشرون خصلة عشر منها فى الدنيا وعشر منها فى الاخرة اما اللتي فى الدنيا ... النشاط فى قيام الليل‌ ( التوحيد، صدوق، ج ٢، ص ٥١٥، ح ١).

[٦]. سوره قصص، آيه ٧٧.

[٧].

لَا تَنْسَ صِحَّتَكَ وَ قُوَّتَكَ وَ فَرَاغَكَ وَ شَبَابَكَ وَ نَشَاطَكَ أَنْ تَطْلُبَ بِهَا الْآخِرَةَ ( الأمالى، صدوق، ص ١٩٠، ح ١٠).