دارد؛ بلكه نهى از غفلت و گم كردن هدف و بى توجّهى به سرانجام رفتار و بى‌دوام بودن آن است. امام باقر (ع) در ذيل آيه‌اى از قرآن كه نهى از خيره شدن به مظاهر دنيوى دارد، مى‌فرمايند:

لَمّا نَزَلَت هذِهِ الآيَةُ:

وَ لا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلى‌ ما مَتَّعْنا بِهِ أَزْواجاً مِنْهُمْ زَهْرَةَ الْحَياةِ الدُّنْيا[١]

استَوى رَسولُ اللّه (ص) جالِسا، ثُمَّ قالَ: مَن لَم يَتَعَزَّ بِعَزاءِ اللّهِ تَقَطَّعَت نَفسُهُ حَسَراتٍ عَلَى الدُّنيا.[٢]

چون اين آيه نازل شد كه: (و ديدگانت را به سوى آنچه اصنافى از آنان را از آن برخوردار كرده‌ايم، مدوز كه [فقط] زيور زندگى دنياست)، پيامبر خدا راست نشست و سپس فرمود: «هر كه به دلدارى خدا آرام نگيرد، جانش از حسرت‌هاى دنيا متلاشى مى‌شود».

در ديدگاه مذهبى، نگاه به لذّت و منابع دنيوى، نبايد غايت‌گرايانه باشد. در احاديث معصومين (عليهم السلام) نوع نگاه به دنيا، از ديد انسان مؤمن توصيف شده است. از جمله در بيانات منتسب به امام على (ع) آمده ست كه:

انظُر إلَى الدُّنيا نَظَرَ الزّاهِدِ المُفارِقِ، ولا تَنظُر إلَيها نَظَرَ العاشِقِ الوامِقِ.[٣]

به دنيا چون زاهدِ دنياگريز بنگر، و به آن، چونان عاشق شيدا منگر!

اين حديث به هر حال يا توصيه بى‌ميلى به دنيا مى‌كند يا تمايل بى‌دليل به سمت دنيا را نهى مى‌كند. قدر مسلّم از حديث اين است كه از هدف قراردادن صِرف دنيا پرهيز مى‌دهد؛ زيرا دنباله حديث با تعبير به عاشق، مى‌رساند كه نبايد دنيا و لذّت‌هاى آن به منزله معشوقى كه هدف اصلى عاشق قرار مى‌گيرد باشد؛ زيرا عشق حقيقى مؤمن، خداوند است و تمام تلاش خود را در راه رسيدن به آن وسيله قرار مى‌دهد. در حديث ديگرى، اميرمؤمنان (ع) توضيح بيشترى در اين پرهيز داده‌اند. ايشان مى‌فرمايد:

به دنيا چونان زاهد دنياگريز بنگر؛ چرا كه دنيا مقيم و ساكن خود را مى‌كوچاند، و مرفّه آسوده‌خاطر را دردمند مى‌سازد. آنچه از دنيا پشت‌

[١]. سوره طه، آيه ١٣١.

[٢]. بحار الأنوار، ج ٧٠، ص ٣١٧، ح ٢٥. نيز، ر. ك: الكافى، ج ٢، ص ٣١٥، ح ٥؛ الخصال، ص ٦٤، ح ٩٥.

[٣]. بحار الأنوار، ج ٧٣، ص ١٠٩، ح ١٠٩.