درآمدى بر پيشگيرى از اعتياد با رويكرد اسلامى - پسنديده، عباس - الصفحة ٣١ - دو رويكرد اسلام

لذّت در زندگى خوب و سعادتمند ندارد. با اين كه اسلام، رنج را با زندگى خوب در تضاد نمى‌داند، بلكه آن را جزئى از زندگى خوب به شمار مى‌آورد، امّا با اين حال، رويكرد مبتنى بر رنج و محنت نيز ندارد. در آموزه‌هاى اسلامى، حتّى كسانى كه بدون داشتن بلا و مصيبت، درخواست صبر و بردبارى داشته‌اند، نكوهش شده‌اند. معاذ بن جبل مى‌گويد: روزى همراه پيامبر خدا (ص) بودم كه به مردى مراجعه كردند كه دعا مى‌كرد و از خدا صبر مى‌خواست. پيامبر (ص) به وى فرمود: «دارى بلا را درخواست مى‌كنى! عافيت را بخواه».[١]

در جريان مشابهى، امام زين العابدين (ع) به كسى كه صبر درخواست مى‌كرد، فرمود: «بلا درخواست كردى! بگو: خدايا! سلامتى و شكر بر سلامتى را از تو مى‌خواهم».[٢]

همچنين اسلام با پديده رهبانيت و سياحت نيز مخالفت كرده است. با ظهور اسلام در سرزمين جاهليت و ورود دين به صحنه زندگى مردم، الگوى جديدى از ديندارى شكل گرفت كه ايمان را به معناى پرهيز از هرگونه لذّت مى‌دانست و لذّت‌جويى را نقصى در دين و ايمان به شمار مى‌آورد. همين تفكّر سبب شد كه از هرگونه لذّت، مانند: خوراك و پوشاك خوب، بوى خوش و همچنين لذّت زناشويى خوددارى كنند و انواع سختى‌ها را به جان بخرند؛ امّا اسلام، به شدّت با اين الگوى ترك لذّت مخالفت كرد. عبداللّه بن عمرو بن عاص نقل مى‌كند كه پدرم، زنى از قريش را به همسرى من در آورد. چون بر من در آمد، چندان سرگرم عبادت- از روزه و نماز- بودم كه به او اعتنا نمى‌كردم. عمر و بن عاص، به ديدن عروسش آمد و نزد او رفت و گفت: شوهرت را چگونه يافتى؟ همسرم گفت: بهترين مرد است (يا همانند بهترين شوهر است)؛ آغوش براى ما نگشوده، و بسترى برايمان نمى‌شناسد! پدرم، به من رو كرد و شروع كرد به نكوهش كردن و زخم زبان زدن‌

---

[١].

عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَ كُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ( ص) فَمَرَّ بِرَجُلٍ يَدْعُو وَ هُوَ يَقُولُ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الصَّبْرَ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ( ص) سَأَلْتَ الْبَلَاءَ فَاسْأَلِ اللَّهَ الْعَافِيَةَ وَ مَرَّ( ص) بِرَجُلٍ وَ هُوَ يَقُولُ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ تَمَامَ النِّعْمَةِ فَقَالَ ابْنُ آدَمَ وَ هَلْ تَدْرِي مَا تَمَامُ النِّعْمَةِ الْخَلَاصُ مِنَ النَّارِ وَ دُخُولُ الْجَنَّةِ وَ مَرَّ ص بِرَجُلٍ وَ هُوَ يَدْعُو وَ يَقُولُ يَا ذَا الْجَلَالِ وَ الْإِكْرَامِ فَقَالَ لَهُ قَدِ اسْتُجِيبَ لَكَ فَسَلْ‌ ( معانى الأخبار، ص ٢٣٠).

[٢].

وَ قَالَ الرِّضَا( ع) رَأَى عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ( ع) رَجُلًا يَطُوفُ بِالْكَعْبَةِ وَ هُوَ يَقُولُ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الصَّبْرَ قَالَ فَضَرَبَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع عَلَى كَتِفِهِ‌[ ثَمَ‌] سَأَلْتَ الْبَلَاءَ قُلْ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الْعَافِيَةَ وَ الشُّكْرَ عَلَى الْعَافِيَة ( الدعوات، ص ١١٥).