درآمدى بر پيشگيرى از اعتياد با رويكرد اسلامى - پسنديده، عباس - الصفحة ٢٢٦ - چهار احترام به خود

دارى؟». گفت: اى رسول خدا! به خدا سوگند، آرى. فرمود: «همچون چشمانت؟». گفت: بيشتر. فرمود: «همچون پدرت؟». گفت: بيشتر. فرمود: «همچون مادرت؟». گفت: بيشتر. فرمود: «همچون خودت؟». گفت: اى رسول خدا! به خدا سوگند، بيشتر. فرمود: «همچون پروردگارت؟». گفت: خدا را، خدا را، خدا را- اى رسول خدا- كه اين مقام، نه براى توست و نه ديگرى. در حقيقت، تو را براى دوستى خدا، دوست مى‌دارم.

در اين هنگام، پيامبر (ص) به همراهان خود روى كرد و فرمود:

هكذا كونوا، أحِبُّوا اللَّهَ لِإِحسانِهِ إلَيكم وإنعامِهِ عَلَيكم، وأحِبّوني لِحُبِّ اللَّهِ.[١]

اين‌گونه باشيد. خدا را به سبب احسان و نيكى‌اش به شما دوست بداريد و مرا براى دوستى خدا، دوست بداريد.

از آنچه بيان شد، روشن مى‌گردد كه عنصر محورى در محبّت، احسان است. لذا براى برانگيختن محبّت در فرد، بايد او را با احسان و انعام طرف مقابل آشنا كرد. با اين كار مى‌توان در دل افراد، محبّت به خدا و ديگران را نشاند و از نتيجه آن براى دورى از اعتياد و يا درمان آن استفاده نمود. اين مى‌تواند مورد آزمون تجربى قرار گيرد. به نظر مى‌رسد كسانى كه از درجه عشق و محبّت بالاترى برخوردارند، كمتر به اعتياد مبتلا مى‌شوند و كسانى كه محبّت در وجودشان كاشته شود، زودتر نجات مى‌يابند و سالم مى‌شوند.

چهار. احترام به خود

ابتداى اين فصل به يكى از ابعاد معيوب شخصيت معتاد، تحت عنوان فقدان يا كمبود «احترام به خود» اشاره كرديم. لذا در اين جا هر استدلالى كه اثبات كند انسان داراى ارزش ذاتى است، مى‌تواند كمك خوبى در پيشگيرى از سوء مصرف محسوب شود. مقايسه دو ديدگاه روان‌شناسى و اسلام در موضوع ارزش دادن به انسان، نشان مى‌دهد كه ارزش‌بخشى به انسان در نگاه دينى به مراتب گسترده‌تر و عميق‌تر است و قابليت توسعه به همه افراد، صرفاً از اين جهت كه انسان اند، دارد و حتّى قابليت رشد او را تا بى‌نهايت،

[١]. همان، ص ٢٨٤، ح ٨٩٨.