پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٢٥ - تفسير و جمع بندى آيات گام مهمى در طريق اجراى احكام

دارند كه جان و مال خود را به بالاترين بها يعنى بهشت برين الهى معاوضه مى‌كنند و بعد از ذكر اين نكته كه خداوند اين معامله پر سود را به آنها تبريك مى‌گويد و پيروزى بزرگ و فوز عظيم مى‌شمرد، اوصاف آنها را در نُه چيز خلاصه كرده، و مى‌فرمايد:

«آنها توبه كنندگان، عبادت كنندگان، سپاس گويان، سياحت كنندگان، (كسانى كه در ميان كانونهاى عبادت الهى رفت و آمد دارند و يا در ميان ميدانهاى جهاد در رفت و آمدند) سجده كنندگان، ركوع كنندگان، آمران به معروف و نهى كنندگان از منكر، و حافظان حدود و (مرزهاى الهى)، هستند و بشارت به اين گونه مؤمنان بده!»: التّائِبُونَ الْعابِدُونَ الْحامِدُونَ السّائِحُونَ الرّاكِعُونَ السّاجِدونَ الآمِرُونَ بِالْمَعْرُوفِ والنّاهُونَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَالْحافِظونَ لِحُدودِ اللَّهِ وَ بَشِّرِ الْمُؤمِنينَ‌. [١]

در واقع شش وصفى كه در آغاز قرار گرفته، اشاره به مراحل عبادت و اطاعت و بندگى آنهااست، و سه وصف اخير (امر به معروف و نهى از منكر و حفظ حدود الهى) اشاره به مبارزات اجتماعى آنها در طريق تحكيم مبانى حقّ و عدالت و اجراى احكام الهى مى‌باشد، و به دنبال همه اينها بشارت الهى به صورت مطلق آمده است.

به تعبير ديگر شش وصف اوّل ناظر به رابطه خلق و خالق است؛ و سه وصف اخير ناظر به رابطه خلق با يكديگر مى‌باشد؛ و اين بشارت كه در آخر آمده هم سعادت دنيا را شامل مى‌شود و هم آخرت را.

در ششمين آيه به بُعد ديگرى از اين مسأله اشاره مى‌كند كه بعد حكومتى آن است و به تعبير ديگر، يكى از وظايف مهمّ حاكمان اسلامى را امر به معروف و نهى از منكر مى‌شمرد؛ و مى‌فرمايد: الَّذين انْ مَكَّنّاهُمْ فِى الارْضِ أقاموا الصَّلوةَ وَ آتَوُا الزَّكاةَ وَامَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَ

[١]. سوره توبه، آيه ١١٢ ..