حكومت اسلامى به عنوان امانت الهى معرّفى شده است؛ نه به عنوان يك وسيله برترى‌جويى و استفاده شخصى. حتّى قبل از روايات اسلامى، در بعضى از آيات قرآن نيز به آن اشاره شده است، در آيه ٥٨ «نساء» مى‌خوانيم: انَّ اللَّهَ يَأمُرُكُمْ انْ تُؤَدُّوا الاماناتِ الى اهْلِها وَ اذا حَكَمْتُمْ بَيْنَ النّاسِ انْ تَحْكُمُوا بِالْعَدْلِ‌:

«خداوند به شما دستور مى‌دهد كه امانت ها را به صاحبش بدهيد؛ و هنگامى كه ميان مردم داورى مى‌كنيد، به عدالت داورى كنيد».

در ذيل اين آيه در تفاسير كتب و حديث روايات متعددى آمده كه منظور از امانت، همان ولايت و حكومت، و در مرحله نخست ولايت امامان معصوم عليهم السلام است. [١] از جمله در روايتى كه در تفسير آيه فوق مى‌خوانيم:

«يَعْنِى الأِمامَةَ وَ الامامَةُ الَامانَةُ»: «منظور از اين آيه امامت است، و امامت به معنى امانت مى‌باشد»!

در كتاب دعائم الاسلام نيز در حديثى از على عليه السلام نقل شده است كه به قاضى اهواز «رفاعه» چنين نوشت: «اعْلَمْ يا رُفاعَةَ انَّ هذِهِ الامارَةَ امانَةُ، فَمَنْ جَعَلَها خِيانَةً فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ الى يَوْمِ الْقِيامَةِ، وَ مَنْ اسْتَعْمَلَ خائِناً فَانَّ مُحَمَّداً صلى الله عليه و آله بَرِئ مِنْهُ فى الدُّنْيا وَ الآخِرَةِ»: «بدان اى رفاعه! اين حكومت (و پستهاى مختلف آن) امانت (الهى) است هر كس در آن خيانت كند لعنت خدا تا روز قيامت بر او باد، و هر كسى خائنى را به كار گيرد، محمّد صلى الله عليه و آله در دنيا و آخرت از او بيزاراست». [٢] در تفسير درّ المنثور از على عليه السلام نيز نقل شده كه فرمود: «حَقّ عَلَى الامامِ‌انْ يَحْكُمَ بِما انْزَلَ اللَّهُ وَ انْ يُؤَدِّىَ الامانَةَ، فَاذا فَعَلَ ذلِكَ فَحَقّ عَلَى النّاسِ انْ يَسْمَعُوا لَهُ وَ انْ يُطيعُوا وَ انْ يُجِيبُوا اذا دعُوا»: «بر امام و پيشواى مسلمين لازم است كه مطابق آنچه خداوند نازل كرده است حكومت كند و امانت را ادا نمايد؛ هنگامى كه اين كار را انجام دهد، بر مردم لازم است به سخنان او گوش فرا دهند، و اطاعتش كنند؛ و هر گاه آنها را فرا خواند به دعوت او پاسخ‌

[١]. در تفسير برهان حدّاقل هفت روايت در اين زمينه نقل شده است، در بحار الانوار نيز در جلد ٢٣، صفحه ٢٨٠ و ١، روايات متعددى ديده مى‌شود ..

[٢]. دعائم الاسلام، جلد ٢، صفحه ٥٣١ ..