پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٤ - آيا حكومت انتصابى است يا انتخابى؟

مى‌شناسند؛ و براى آن ها مهم نيست كه حكومت از چه راهى بر سر كار آمده؟! مهم آن است كه ببينيم چه كسى برمسند قدرت است و مى‌تواند قدرت خود را تثبيت كند.

به همين دليل در آغاز هر حكومتى كه در هر نقطه‌اى از جهان صورت مى‌گيرد، كمى صبر مى‌كنند تا ببينند آيا كودتا پيروز مى‌شود يا نه؟ اگر پيروز شد و پايه‌هاى آن محكم گرديد همه حكومت هاى دنياى مادى- يكى پس از ديگرى- آن را به رسميت مى‌شناسند.

عجيب تر اينكه به گفته نويسنده الفقه الاسلامى و ادلته تمام فقهاى مذاهب چهارگانه اهل سنت نيز همين عقيده را دارند كه امامت و حكومت ممكن است، با قهر و غلبه حاصل شود؛ و كسى كه بازور بر سر كار آيد؛ حاكم واجب الاطاعه است! بى آنكه نياز به بيعت مردم يا جانشينى امام و خليفه قبل داشته باشد. [١] در بعضى از كلمات فقيه معروف اهل سنت، احمد حنبل، اين معنى با صراحت بيشترى آمده است؛ او امامت را نه مشروط به عدالت مى‌داند، و نه علم و فضيلت؛ و حديثى نقل مى‌كند كه مطابق آن هر كس با قدرت شمشير بر سر كار آمد خليفه و اميرمؤمنان است؛ و براى هيچ كس جايز نيست كه او را امام نداند؛ خواه نيكوكار باشد يا فاجر! [٢] نظير همين معنى در منهاج السّنن آمده است. [٣] ممكن است كسى بگويد كه ابراز چنين عقيده‌اى فقط از سوى كسانى كه هيچ گونه ايمانى به خدا ندارند، امكان‌پذير است؛ ولى كسانى كه دم از ايمان و اسلام مى‌زنندوارزش هاى ويژه حكومت مانند ايمان و عدالت را به رسميّت مى‌شناسند چرا چنين فتوايى بدهند؟!

ولى اگر به اين حقيقت توجّه كنيم كه آنها غالباً در صدد توجيه وضع موجود خلفاى نخستين و بنى اميّه و بنى عباس، و همگامى و همراهى با آنها بودند؛ تعجّب نخواهيم كرد كه حكومت ظالمان و فاجرانى را كه با قهر و غلبه و شمشير بر سر كار آمده‌اندرابه رسميّت بشناسند.

[١]. الفقه الاسلامى و ادلته، جلد ٦، صفحه ٦٨٢ ..

[٢]. الاحكام السّلطانيه، صفحه ٢٠..

[٣]. منهاج السّنن، كتاب البغاة، صفحه ٥١٨ ..