پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٩٨ - روح جهاد دفاع است؛ نه تهاجم

دومين آيه به يكى ديگر از فلسفه‌هاى جهاد كه همچون فلسفه‌اى كه در آيه قبل آمد؛ در هر زمان و مكانى مى‌تواند وجود داشته باشد، اشاره كرده، و مى‌فرمايد:

«با آنها پيكار كنيد تا فتنه گرى (شرك و سلب آزادى) بر چيده شود، و دين همه مخصوص خدا باشد (و همه اهل ايمان آزادانه بتوانند خدا را بپرستند و از خدا و اسلام سخن بگويند)»: وَ قاتِلُوهُمْ حَتّى لا تَكُونَ فَتْنَةٌ وَ يَكُونَ الدّينُ كُلُّهُ لِلّهِ‌. [١]

جالب اينكه قرآن در ذيل همين آيه با صراحت مى‌گويد: «اگر آنها (از راه شرك و فساد باز گردند، و از اعمال نا درست) خود دارى كنند، (خداوند آن‌ها را مى‌پذيرد) خداوند به آنچه انجام مى‌دهند بينااست» فَانِ انْتَهَوْا فَانَّ اللَّهِ بِما يَعْلَمُونَ بَصيرٌ.

منظور از مبارزه با فتنه جويان چيست؟

جمعى از مفسّران فتنه را به معنى شرك و بعضى به معنى فشارهايى كه براى بازگرداندن مؤمنان به كفر از سوى مشركان انجام مى‌شد تفسير كرده‌اند.

در تفسير الميزان- با توجّه به ريشه اصلى اين واژه- فتنه به معنى امورى تفسير شده كه به وسيله آن مردم آزمايش مى‌شوند، و طبعاً براى آنها مشكل و سنگين است؛ و غالباً به معنى از بين رفتن امنيّت و صلح، استعمال مى‌شود.

در تفسير نمونه ذيل آيه ١٩٣ سوره‌ «بقره» پنج معنى براى اين واژه به استناد آيات قرآن ذكر كرده‌ايم:

١- آزمايش‌

٢- فريب دادن‌

٣- بلا و عذاب‌

٤- شرك و بت پرستى‌

٥- اضلال و گمراهى‌

[١]. سوره انفال، آيه ٣٩ ..