پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٦٢ - هشدار به قضات اسلامى

٧- هر گاه يكى از طرفين دعوى اقدام به طرح دعوى قبل از ديگرى كند او را مقدّم مى‌شمرد. [١] تكرار مى‌كنيم كه بحث جامع و مستدل درباره اين مسائل را بايد در كتب فقه استدلالى و منابع معروف حديث دنبال كرد، آنچه در اينجا آورده شد عصاره‌اى است از آنچه در آن كتب آمده، تا نشان دهيم فرهنگى كه بر تشكيلات قضائى اسلامى حاكم است چگونه فرهنگى است، و تفاوت آن رابا ساير مكاتب روشن سازد.

اين نكته نيز حائز اهميّت است كه در روايات اسلامى به قاضى توصيه شده است كه در حال خشم و عصبانيّت در مجلس قضا ننشيند [٢] همچنين سزاوار نيست كه قاضى در حال تشنگى و گرسنگى و خواب آلودگى در مجلس قضا حاضر گردد (چرا كه ممكن است اين امور در قضاوت او اثر بگذارد و خطا كند). [٣] كوتاه سخن اينكه: قاضى بايد به دقّت مراقب باشد كه هيچ موضوع جزيى و كلّى او را از مسير حق و عدالت منحرف نسازد و عقربه فكر او را به سوى باطل نكشاند.

هشدار به قضات اسلامى‌

با اينكه قضاوت و داورى در ميان مردم براى كسانى كه اهليّت و شايستگى دارند، واجب كفايى، بلكه در بعضى از موارد واجب عينى است؛ و اين خود يكى از عبادات مهمّه محسوب مى‌شود. با اين حال به قاضى هشدار مى‌دهد كه دقيقاً مراقب حسّاسيّت كار خويش باشد.

در حديث معروفى از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله مى‌خوانيم: «لِسانُ الْقاضى بَيْنَ جَمَرَتَيْنَ مِنْ نارِ، حَتّى يَقْضى بَيْنَ النّاسِ فَامّا الَى الْجَنَّةِ و امّا الَى النّارِ»: «زبان قاضى در ميان شعله آتش است تا داورى او پايان يابد، و در اين صورت يا به سوى بهشت مى‌رود يا به سوى جهنّم»! [٤]

[١]. جواهر الكلام، جلد ٤٠، صفحه ١٣٩- ١٤٩ ..

[٢]. وسائل الشيعه، جلد ١٨، صفحه ١٥٦ ..

[٣]. كنز العمال، جلد ٦، صفحه ١٠٣، حديث ١٥٠٤٠- لمعه، كتاب القضا ..

[٤]. وسائل الشيعة، جلد ١٨، صفحه ١٥٧، باب ٢ از ابواب آداب القاضى ..