پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٦٤ - تفاوت كيفيّت قضا در اسلام و مكاتب مادّى

طريق تقليد باشد و گاه اجتهاد، اگر چه وظيفه قاضى به هر حال تطبيق اين احكام بر مسائل مورد دعوى و تشخيص صاحب حقّ از غير صاحب حقّ است؛ ولى بسيار تفاوت مى‌كند كه آگاهى بر تحرير الوسيله از طريق تقليد بوده باشد، يا از طريق اجتهاد و پى‌گيرى ريشه‌هاى آن از كتاب و سنّت و اجتماع و عقل (دقّت كنيد) اسلام دومى را توصيه مى‌كند.

٢- در نظام قضائى امروز اعتماد به قاضى در محدوده قضاء و داورى كافى است ولى در اسلام اين مقدار كافى نيست بلكه قاضى بايد از هر نظر پاك بوده باشد؛ زيرا عدالت به معنى پرهيز از هر گونه گناه است؛ خواه در دايره مسايل قضائى باشد يا غير قضائى.

روشن است ميان كسى كه در همه چيز و همه حال از گناه پرهيز مى‌كند با كسى كه در محدوده معينى پرهيز دارد تفاوت بسيار است؛ و احتمال لغزش نفر دوّم از نفر اوّل بيشتر است.

٣- قاضى در نظام قضائى امروز اگر به حقّ داورى كند هر چند ناآگاهانه باشد مسئول نيست؛ ولى همان گونه كه در بالا اشاره شد چنين قاضى از نظر اسلام در پيشگاه خدا مسؤل است و رسيدن به حق به تنهايى كافى نمى‌باشد بلكه بايد آگاهانه صورت گيرد! (دقت كنيد)

٤- در نظام قضائى اسلامى نه تنها رشوه گرفتن از بزرگترين گناهن است بلكه طبق بعضى از روايات در سر حدّ كفر و شرك است، امام صادق عليه السلام فرمود: «امَّا الرَّشا فِى الْحُكْمِ فَهُوَ الْكُفْرُ بِاللَّهِ». [١]

در اسلام حتّى قبول هديه براى قاضى ممنوع شمرده شده است- البتّه هدايايى كه به خاطرمقام قاضى و كار او، خواه قبل از قضاوت، خواه بعد از قضاوت داده مى‌شود- داستان اشعث بن قيس، و هديه‌اى كه شبانه از حلواى مخصوص بر در خانه على عليه السلام آورد معروف است هنگامى كه حضرت از او سؤال كرد اين چيست؟ عرض كرد: هديه‌اى است خدمت شما آورده‌ام! امام سخت عصبانى شد و به او فرياد زد «هَبَلَتْكَ الْهَبُولُ اعَنْ دِيْنِ اللَّهِ اتَيْتَنى‌

[١]. وسايل الشّيعة، جلد ١٨، صفحه ١٦٣، باب تحريم الرشوه، حديث ٨ ..