همه ضايعات و فضولات صنايع و غير صنايع مى‌توان بهره‌گيرى كرد، تا آن جا كه فاضلاب هاى گنديده را تصفيه كرده و به پاى زراعت ها مى‌فرستند و از آن محصول فراوان مى‌گيرند و زباله‌ها را جمع آورى كرده و ازآن فراوده‌هاى مختلف مى‌سازند. اين سخن را با جمله پرمعنايى از دعاى صحيفه سجاديّه امام على بن الحسين عليه السلام پايان مى‌دهيم امام در پيشگاه خداوند عرض مى‌كند: «اللّهُمَّ صَلَّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ الِهِ وَاحْجُبْنى عَنِ السَّرَف وَالازدِيادِ، وَ قوَّمْنى بِالبَذْلِ وَالاقْتِصِادِ، وَ عَلِّمْنى حُسْنَ التَّقْديرِ، وَاقْبِضْنى بِلُطْفِكَ عَنِ التَّبْذيْرِ»: «خداوندا! درود بر محمّد و آلش بفرست، و مرا از اسراف و زياده روى بازدار، و با بذل و بخشش و ميانه روى برپا دار، و راه و رسم حسن تقدير (اندازه‌گيرى دقيق در زندگى) را به من بياموز، و مرا به لطفت از تبذير (و ريخت و پاش بى دليل) نگهدار». [١]

***

٤- بزرگى در فضيلت است نه در سنّ و سال‌

عتاب بن اسيد كه جوان باهوش و شجاعى بود از طرف پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله به فرماندارى مكّه برگزيده شد؛ و حضرت در فرمان او جمله هايى نوشت كه بيانگر فرهنگ متعالى اسلام در زمينه مسائل اجرائى حكومت است.

در بخشى از اين فرمان مى‌خوانيم: «فَهُوَ لَنا خادِمُ وَ فِى اللَّهِ اخ وَلَاوْلِيائِنا مُوالٍ، وَلِاعْدائنا مُعادٍ، وَ هُوَ لَكُمْ سَماء ظَلِيْلَة، وَ ارْض زَكيعَة، وَ شمس مُضِيْئَة وَ لا يَحْتَجَّ مُحْتَجٍّ مِنْكُمْ فى مُخالَفَتِهِ بِصِغَرِ سِنّه، فَلَيْس الاكْبَرُ هوَ الافْضَلَ، بَلْ الافْضَلُ هُوَ الاكْبَرُ»! «او خدمت گزار مااست و در راه خداوند برادر (عزيز است) و نسبت به دوستان ما علاقمند، ونسبت به دشمنان مخالف است، و او براى شما آسمانى است سايه افكن و زمينى است پربار، و خورشيدى درخشان، ... هيچ كس از شما نبايد به خاطر كمى سنّ او با وى به مخالفت برخيزد، چرا كه هميشه افراد مسن‌تر افضل نيستند، بلكه كسى كه افضل است بزرگتر محسوب مى‌شود»! [٢]

***

[١]. صحيفه سجّاديه، دعاى ٣٠ (دعائُهُ فى المَعونَة على قضاء الدّين) ..

[٢]. بحار الانوار، جلد ٢١، صفحه ١٢٣ ..