فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢١٠ - داد و ستد خردسالان درنگاه محقق اردبيلى محمد رحمانى

برخى از مفسران اشد را به معناى بلوغ دانسته‌اند. (٣١) از اين‌روى، آيه باز مى‌دارد از واگذارى اموال يتيم، پيش از بلوغ سنى و درنتيجه شرط بودن بلوغ سنى در اثر داشتن داد وستدهاى نابالغان تمام است.

شاهد اين مطلب، روايت عبداللّه‌ بن سنان است كه اشد را به بلوغ سنى تفسير كرده.

امام صادق(ع) در پاسخ پرسش از اين كه در چه هنگامى دست يازيهاى يتيم نابالغ، اثر دارد و صحيح است، فرمود: هر گاه به مرحله اشد برسد.

پرسيده شد: معناى اشد چيست؟

امام(ع) فرمود: محتلم شدن. (٣٢)

نقد

گرچه روايت و برخى از مفسران اشد را به احتلام و بلوغ سنى تفسير كرده‌اند، لكن در برخى از روايات براى اشد (بلوغ سنى) موضوع بودن در نظر گرفته شد، بلكه ملاك نفوذ تصرفات صبى رشد او بيان شده است.

جهت روشن شدن اين سخن، لازم است نخست به واژه اشد در قرآن و سخن مفسران نگاهى اجمالى گردد و سپس معناى‌اين واژه را در روايات ملاحظه كنيم.

اين عبارت اشد در هشت مورد در قرآن به كار برده شده است:

١. همين آيه.

٢. {لما بلغ اشده آتيناه حكما و علما } . (٣٣)

٣. همين آيه در سوره اسراء. (٣٤)