فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٨٩ - پارهاى از آراى ويژؤ محقق اردبيلى و سنجيدن آنها با ديدگاههاى ديگر فقيهان محمّدعلى برزنونى
باب غنا آورده و آن را واگذار به عرف كرده است.
مرثيهخوانى و نوحهگرى بر امام حسين(ع)اگر به گونه صحيح باشد و حق قلمداد شود، اشكالى در جدا بودن آن از غناى حرام نمىداند، لكن اگر مرثيه خوانى و نوحهگرى به عنوان يكى از مقامها و شعبههاى غنا به شمار آيد، بر اين نظر است كه نمىتوان از حكم غنا خارج دانست. (١٦٨)
ديدگاه محقق اردبيلى
محقق اردبيلى،تعريف مشهور غنا را مىآورد،آنگاه مىنويسد:
ظاهر اين است كه غنا،بركشيدن صوت، بدون طرب،اطلاق مىشود و حرام است؛چرا كه تقسيم غنا،به غناى شادىانگيز و غير شادىانگيز،صحيح است، بلكه اطلاق آن بر صداهايى كه در گلو گردانيده نمى شوند،دور نيست. بنابراين، پرهيز شايسته است،لكن ديدگاه نخست در تعريف غنا مشهورتر است و نظر ما نيز،همان است.
آنگاه دربارؤ آوازهخوانى زن آوازهخوان مىنويسد:
امكان دارد حرام بودن كار زن آوازهخوان در عروسىها،در صورت سخن باطل و دروغ و استفاده از ابزار لهو باشد،نه به خاطر غنا [و نيز ممكن است حرام بودن[ شنيدن صداى زن توسط بيگانگان،به خاطر همان سخنان دروغ و استفاده از ابزار لهو باشد، نه به خاطر شنيدن بيگانه.
وى در بارؤ غناى در سوگوارى امام حسين(ع) مىنويسد:
بىگمان، مرثيههاى امام حسين(ع) از حكم حرام بودن غنا،جدا شده است. و دليل اين جدا بودن روشن نيست،شايد دليل همؤموارد جدا شده از حكم حرام بودن غنا،مانند: حدا،آوازهخوانى زن آوازهخوان در عروسىها و مرثيهخوانى بر امام حسين(ع)اين باشد كه اجماع،تنها در غير اين موارد ثابت شده است و
(١٦٨)جواهر الكلام،ج ٢٢،ص ٤٤ ـ ٥٦.