فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٨٨ - پارهاى از آراى ويژؤ محقق اردبيلى و سنجيدن آنها با ديدگاههاى ديگر فقيهان محمّدعلى برزنونى
شهيد اول در لمعه،غنا را جزو كارهاى حرام شمرده است. (١٦٥)
شهيد ثانى در شرح آن مىنويسد:
غنا،كشيدن صداست،در حالى كه آواز در گلو،گردانيده شود و شادىانگيز باشد. يا صدايى،در عرف غنا ناميده مىشود،گرچه شادىانگيز نباشد،چه در شعر،يا قرآن و ... مصنف[شهيد اول[ و ديگران از غناى حرام،حدا كه براى شتران خوانده مىشود، جدا كردهاند. ديگران و مصنف در كتاب دروس،فعل غنا را براى زنان در عروسىها جايز مىدانند و درصورتى كه به باطل سخن گفته نشود و ابزار لهو به كار گرفته نشود،گرچه آن ابزار لهو،دف،باسنج باشد، لكن بدون سنج،اشكال ندارد و بايد صداى آن زن را مردان بيگانه نشنوند.
شهيد ثانى در پايان مىآورد:
اشكالى در حدا و نيز غناى زنان در عروسىها،با شرايطى كه ياد شد، نيست. (١٦٦)
به طور كلى،تا پيش از محقق كركى،در كتابهاى فقهى،دربارؤغناى در سوگوارى امام حسين(ع) و جدا كردن آن از غناى حرام، سخنى به ميان نيامده است. محقق كركى،در كتاب جامع المقاصد، گفتهاى،بدون نام بردن از گويندؤ آن مىآورد كه از حكم حرام بودن غنا،غناى در سوگوارى امام حسين(ع) را جدا كرده،ولى نه نامى از گوينده به ميان آورده و نه دليل آن را بيان داشته است.
وى مىنويسد:
از غنا،حدا،و آواز زن در عروسىها، با شرايطى كه مىآيد، استثنا شده است. برخى از عالمان،مرثيهخوانى برا ى امام حسين(ع)را از حرام بودن غنا، جدا كردهاند. (١٦٧)
صاحب جواهر،حرام بودن غنا را بىخلاف،بلكه اجماعى مىداند و حتى ادعا مىكند كه مىتوان حرام بودن آن را جزو ضرورى مذهب بر شمرد. سپس در موضوع غنا و گفتههاى گوناگون دربارؤ آن،به گونه گسترده سخن گفته و گفتههاى گوناگون عالمان را در
(١٦٥)لمعة الدمشقيه، ص ٩٢.
(١٦٦)روضة البهيه،ج ٣،ص ٢١٢ ـ ٢١٣.
(١٦٧)جامع المقاصد.