فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٨٤ - پارهاى از آراى ويژؤ محقق اردبيلى و سنجيدن آنها با ديدگاههاى ديگر فقيهان محمّدعلى برزنونى

در معتقد الاماميه آمده:

و از شرايط اعتكاف،روزه داشتن است. ديگر آن كه خداى تعالى فرمود:

{لا تباشروهنّ‌و أنتم عاكفون في المساجد } .

با زنان خود مباشرت نكنيد و حال آنكه شما اعتكاف مى‌داريد در مسجدها.

اگر به روز افطار كند،يا شب جماع كند،اعتكافش باطل مى‌شود و از سر بايد گرفت و كفاره ماه رمضان بايد داد. دليلش «و لا تباشروهنّ و أنتم عاكفون فيالمساجد» از مباشرت مطلق نهى كرده است و فرقى ننهاده ميان روز و شب. اگر در روز جماع كند، كفاره لازم آيد، يكى براى روز و يكى براى اعتكاف. (١٥٨)

ديدگاه محقق اردبيلى

محقق اردبيلى،دربارؤ حرام بودن همبسترى بر درنگ كننده،به آيه شريفه ١٧٨ سورؤ بقره: {ولا تباشروهنّ و أنتم عاكفون فيالمساجد } ... استدلال كرده و اجماع را،بنا به نقل علامه حلى در منتهى،در مورد آنان، ثابت مى‌داند.

آن‌گاه ديدگاه گروهى را مى‌آورد كه مباشرت را اعم از لمس،بوس و همبسترى دانسته‌اند و به آن، با ديد ترديد مى‌نگرد و با آوردن بيانى از شيخ طوسى از استبصار،بدين مضمون:

آنچه بر درنگ كننده حرام است،همبسترى است،نه غير آن.

آن را صريح در حرام نبودن لمس و بوس مى‌داند وآن‌گاه،كفاره را تنها در صورت همبسترى،ثابت مى‌داند. محقق سپس دليل حرام بودن در آوردن منى در شب و فاسد شدن درنگ براى عبادت بدان خاطر،غير ظاهر دانسته و مى‌نويسد:

شهيد ثانى در دروس نيز،آن را جزو حرام‌هاى در حال درنگ براى عبادت به شمار نياورده است.

سپس مى‌نويسد: